Το Ηνωμένο Βασίλειο ανοίγει τον δρόμο: Φόρος στα ηλεκτρικά από το 2028. Η εποχή όπου τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα απολάμβαναν σχεδόν αποκλειστικά φορολογικά προνόμια φαίνεται ότι πλησιάζει στο τέλος της. 

Η βρετανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι από το 2028 θα εφαρμοστεί νέο σύστημα φορολόγησης για τα 100% ηλεκτρικά και τα επαναφορτιζόμενα υβριδικά (PHEV), με χρέωση που θα υπολογίζεται ανάλογα με τα χιλιόμετρα που διανύει κάθε αυτοκίνητο.

Στην Ελλάδα, μόνο τα έσοδα από τον ΕΦΚ στα ενεργειακά προϊόντα ξεπέρασαν τα 4,3 δισ. ευρώ το 2025, ενώ μαζί με τον ΦΠΑ που εισπράττεται στα καύσιμα, το συνολικό δημοσιονομικό όφελος είναι σημαντικά υψηλότερο, ξεπερνώντας €6,4 δισ.

Ο λόγος είναι απλός αλλά ιδιαίτερα κρίσιμος για τα δημόσια οικονομικά: όσο αυξάνονται οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων, τόσο μειώνονται τα έσοδα από τους ειδικούς φόρους στα καύσιμα, οι οποίοι αποτελούν διαχρονικά μία από τις σημαντικότερες πηγές φορολογικών εσόδων. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο. Αντίστοιχο δίλημμα καλούνται να αντιμετωπίσουν όλες οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, περιλαμβανομένης της Ελλάδας.

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, τα 100% ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα επιβαρύνονται με 3 πένες ανά μίλι διαδρομής (και όχι ανά χιλιόμετρο), ενώ τα plug-in hybrid θα πληρώνουν 1,5 πένες ανά μίλι. Με το δικό μας νόμισμα, αυτό αντιστοιχεί στα 100% ηλεκτρικά επιβάρυνση 2,2 λεπτά του ευρώ ανά χιλιόμετρο και στα τα plug-in hybrid 1,1 λεπτό του ευρώ ανά χιλιόμετρο. Με βάση αυτή τη χρέωση, ένας οδηγός ηλεκτρικού που διανύει περίπου 15.000 χιλιόμετρα ετησίως θα επιβαρύνεται με περίπου 330 ευρώ τον χρόνο.

Η καταβολή του φόρου θα γίνεται άπαξ ετησίως, είτε μέσω δήλωσης των διανυθέντων χιλιομέτρων είτε αυτόματα μέσω των συστημάτων συνδεσιμότητας του αυτοκινήτου, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.

Γιατί θεωρείται αναπόφευκτη μια τέτοια φορολογία; Η εξάπλωση της ηλεκτροκίνησης δημιουργεί ένα παράδοξο για τα κράτη. Από τη μία πλευρά, οι κυβερνήσεις επιδοτούν την αγορά ηλεκτρικών για να μειώσουν τις εκπομπές CO₂. Από την άλλη, κάθε νέο ηλεκτρικό που αντικαθιστά ένα συμβατικό μοντέλο μειώνει τα έσοδα από τη φορολογία της βενζίνης και του πετρελαίου.

Στην Ελλάδα, οι φόροι στα καύσιμα εξακολουθούν να αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων του Δημοσίου. Μόνο τα έσοδα από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα ενεργειακά προϊόντα ξεπέρασαν τα 4,3 δισ. ευρώ το 2025, ενώ μαζί με τον ΦΠΑ που εισπράττεται στα καύσιμα το συνολικό δημοσιονομικό όφελος είναι σημαντικά υψηλότερο (€6,4+ δισ.). Όσο αυξάνεται το μερίδιο των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και μειώνεται η κατανάλωση βενζίνης και ντίζελ τόσο θα μεγαλώνει η πίεση για την εξεύρεση μιας νέας πηγής φορολογικών εσόδων.

Το ίδιο οικονομικό μοντέλο ισχύει σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που κάνει πολλούς αναλυτές να θεωρούν ότι η φορολόγηση βάσει χρήσης του οδικού δικτύου αποτελεί θέμα χρόνου.

Θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα; Επισήμως δεν υπάρχει καμία ανακοίνωση για αντίστοιχο μέτρο στην Ελλάδα. Ωστόσο, το ζήτημα βρίσκεται ήδη στο τραπέζι της συζήτησης σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές. Καθώς η ηλεκτροκίνηση επεκτείνεται και τα έσοδα από τους φόρους στα καύσιμα περιορίζονται, οι κυβερνήσεις θα αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης των οδικών υποδομών και αναπλήρωσης των δημοσιονομικών απωλειών.

Ο φόρος ανά χιλιόμετρο αποτελεί ένα από τα επικρατέστερα σενάρια που εξετάζονται διεθνώς, καθώς συνδέει τη φορολόγηση με τη χρήση του οδικού δικτύου και όχι με το είδος του καυσίμου.

Η απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την υπόλοιπη Ευρώπη. Καθώς οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αυξάνονται και ο κινητήρας εσωτερικής καύσης σταδιακά υποχωρεί, η αναμόρφωση της φορολογίας στις μετακινήσεις μοιάζει πλέον αναπόφευκτη.

Το ζητούμενο για τις κυβερνήσεις θα είναι να διατηρήσουν τα δημόσια έσοδα χωρίς να ανακόψουν τη μετάβαση προς την ηλεκτροκίνηση. Η ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική ανάγκη και στα κίνητρα για καθαρότερες μεταφορές αναμένεται να αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας τα επόμενα χρόνια.