Υπάρχουν όρια ταχύτητας για αυτοκινητοδρόμους, επαρχιακούς δρόμους και κατοικημένες περιοχές. Υπάρχουν διαφορετικά όρια ανάλογα με τον τύπο του οχήματος, το βάρος ή ακόμη και τις καιρικές συνθήκες. Όριο ταχύτητας ανάλογα με το αν το αυτοκίνητό σου καίει βενζίνη ή κινείται με ρεύμα; Κι όμως, υπάρχει.

Στην Αυστρία εφαρμόζεται μια από τις πιο ασυνήθιστες εξαιρέσεις του ευρωπαϊκού ΚΟΚ: Σε συγκεκριμένα τμήματα αυτοκινητοδρόμων, ένα 100% ηλεκτρικό αυτοκίνητο μπορεί να κινείται νόμιμα με 130 km/h, την ώρα που ένα βενζινοκίνητο, ντίζελ, υβριδικό ή plug-in hybrid δίπλα του δεν επιτρέπεται να ξεπεράσει τα 100 km/h.

Ένα από τα πιο παράξενα σκηνικά που μπορείς να συναντήσεις σήμερα σε ευρωπαϊκό αυτοκινητόδρομο: Tesla με 130 km/h, βενζινοκίνητη Porsche με 100 km/h. Και τα δύο απολύτως νόμιμα!

Διαφορά 30 km/h στην ίδια λωρίδα, την ίδια στιγμή. Γιατί συμβαίνει αυτό; Η εξήγηση βρίσκεται στο αυστριακό Immissionsschutzgesetz-Luft (IG-L), δηλαδή τη νομοθεσία για την προστασία της ποιότητας του αέρα.

Σε συγκεκριμένα τμήματα του αυστριακού οδικού δικτύου εφαρμόζονται περιβαλλοντικά όρια ταχύτητας με στόχο τη μείωση των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων, κυρίως οξειδίων του αζώτου και αιωρούμενων σωματιδίων. Έτσι, εκεί όπου υπό κανονικές συνθήκες το ανώτατο όριο στον αυτοκινητόδρομο είναι 130 km/h, μπορεί να ενεργοποιείται ή να ισχύει όριο 100 km/h βάσει IG-L.

Και εδώ αρχίζει το παράδοξο. Από την 1η Ιουλίου 2019, τα αυτοκίνητα που κινούνται αποκλειστικά με ηλεκτρική ενέργεια μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να εξαιρούνται από αυτόν τον περιβαλλοντικό περιορισμό. Με άλλα λόγια, όταν βλέπεις 100 km/h λόγω IG-L, αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι όλα τα αυτοκίνητα γύρω σου έχουν το ίδιο όριο.

130 km/h με ηλεκτρικό, 100 km/h με βενζίνη Η λογική πίσω από την εξαίρεση είναι σχετικά απλή. Ένα θερμικό αυτοκίνητο που κινείται με υψηλότερη ταχύτητα καταναλώνει περισσότερο καύσιμο και κατά συνέπεια αυξάνει τις εκπομπές ρύπων από την εξάτμιση.

Ένα ηλεκτρικό δεν έχει εκπομπές καυσαερίων στο σημείο χρήσης. Επομένως, σύμφωνα με τη λογική του αυστριακού νόμου, δεν υπάρχει ο ίδιος λόγος να υποχρεωθεί να μειώσει την ταχύτητά του στο πλαίσιο ενός μέτρου που έχει θεσπιστεί ειδικά για την προστασία της ποιότητας του αέρα.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η κίνηση ενός ηλεκτρικού είναι περιβαλλοντικά «δωρεάν». Η κατανάλωση ενέργειας αυξάνεται σημαντικά όσο ανεβαίνει η ταχύτητα, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν σωματίδια από τα λάστιχα, τον δρόμο και σε μικρότερο βαθμό από τα φρένα.

Ακόμη και οι αυστριακές αρχές αναγνωρίζουν τις εκπομπές σωματιδίων από τη φθορά ελαστικών, φρένων και οδοστρώματος. Η συγκεκριμένη εξαίρεση αφορά πρωτίστως τους ρύπους που συνδέονται με τα καυσαέρια.

Προσοχή: Δεν αρκεί να οδηγείς ηλεκτρικό Η ρύθμιση δεν σημαίνει ότι κάθε οδηγός ηλεκτρικού στην Αυστρία μπορεί απλώς να αγνοεί οποιαδήποτε πινακίδα των 100 km/h. Η εξαίρεση εφαρμόζεται μόνο σε συγκεκριμένα τμήματα του οδικού δικτύου και όταν υπάρχει η σχετική σήμανση που ενημερώνει ότι το όριο IG-L δεν αφορά τα προβλεπόμενα οχήματα μηδενικών εκπομπών.

Επιπλέον, η αυστριακή νομοθεσία συνδέει την εξαίρεση με την αναγνώριση του αυτοκινήτου ως ηλεκτρικού. Στα αυστριακά αυτοκίνητα αυτό γίνεται μέσω των ειδικών πινακίδων κυκλοφορίας με πράσινους χαρακτήρες. Η εξαίρεση αφορά επίσης αυτοκίνητα με κυψέλες καυσίμου υδρογόνου, αλλά όχι plug-in hybrid.

Και υπάρχει μια ακόμη σημαντική λεπτομέρεια: Η εξαίρεση αφορά μόνο το περιβαλλοντικό όριο IG-L. Αν τα 100 km/h έχουν επιβληθεί για λόγους κυκλοφορίας, έργων, ασφάλειας ή οποιασδήποτε άλλης αιτίας, το ηλεκτρικό οφείλει φυσικά να κινηθεί κι αυτό με 100 km/h.

Και τα ξένα ηλεκτρικά; Εδώ τα πράγματα γίνονται ιδιαίτερα ενδιαφέροντα για όποιον ταξιδεύει στην Αυστρία. Η εξαίρεση μπορεί να αφορά και ηλεκτρικά αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες, εφόσον η σήμανσή τους επιτρέπει να αναγνωρίζονται ως οχήματα μηδενικών εκπομπών και πληρούνται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις. Ο γερμανικός ADAC επιβεβαίωσε εκ νέου το καλοκαίρι του 2026 ότι η εξαίρεση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα αυστριακά ηλεκτρικά.

Σε κάθε περίπτωση, ο οδηγός χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη σήμανση. Ένα «100» με ένδειξη IG-L και την προβλεπόμενη εξαίρεση δεν είναι το ίδιο πράγμα με ένα απλό «100». Και η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί ακριβή αν την ερμηνεύσεις λάθος. Είναι όμως λογικό δύο ΙΧ να έχουν διαφορά 30 km/h;

Περιβαλλοντικά, το σκεπτικό του νόμου είναι κατανοητό. Κυκλοφοριακά όμως δημιουργεί ένα ασυνήθιστο σκηνικό. Φανταστείτε δύο αυτοκίνητα να κινούνται στην ίδια λωρίδα του ίδιου αυτοκινητοδρόμου. Το ένα επιτρέπεται να ταξιδεύει με 130 km/h και το άλλο πρέπει να περιοριστεί στα 100 km/h, όχι επειδή είναι φορτηγό, ρυμουλκεί τρέιλερ ή ανήκει σε διαφορετική κατηγορία οχήματος, αλλά αποκλειστικά λόγω του συστήματος κίνησής του. Η διαφορά των 30 km/h είναι αρκετά μεγάλη ώστε να δημιουργεί απορίες σε οδηγούς που δεν γνωρίζουν την αυστριακή ιδιαιτερότητα. 

Από την άλλη, η ίδια η ύπαρξη της ρύθμισης επί χρόνια δείχνει ότι η Αυστρία θεωρεί την εξαίρεση εφαρμόσιμη στην πράξη. Ένα προνόμιο που δύσκολα θα γίνει ευρωπαϊκός κανόνας.

Η αυστριακή περίπτωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επανεξετάζει συνολικά τα κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση. Τα πρώτα χρόνια, τα ηλεκτρικά ενισχύθηκαν κυρίως μέσω επιδοτήσεων αγοράς, φορολογικών απαλλαγών, δωρεάν στάθμευσης και πρόσβασης σε ζώνες περιορισμένης κυκλοφορίας. Καθώς όμως το μερίδιό τους μεγαλώνει, αρκετά από αυτά τα προνόμια περιορίζονται ή επανασχεδιάζονται.

Η Αυστρία ακολούθησε έναν διαφορετικό δρόμο, συνδέοντας ένα από τα κίνητρα όχι με το κόστος κατοχής αλλά με τον ίδιο τον τρόπο χρήσης του αυτοκινήτου στον δρόμο. Και κάπως έτσι δημιουργείται ένα από τα πιο παράξενα σκηνικά που μπορείς να συναντήσεις σήμερα σε ευρωπαϊκό αυτοκινητόδρομο: Tesla με 130 km/h, βενζινοκίνητη Porsche με 100 km/h. Και τα δύο απολύτως νόμιμα.