Κάποτε πλήρωνες έξτρα για να έχεις ραδιόφωνο στο αυτοκίνητο. Ύστερα έγινε τόσο αυτονόητο όσο το τιμόνι και τα καθίσματα. Και τώρα, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες αργότερα, φαίνεται πως κάνουμε τον κύκλο και επιστρέφουμε στην αφετηρία.

Ορισμένοι κατασκευαστές έχουν αρχίσει να αφαιρούν τον ενσωματωμένο ραδιοφωνικό δέκτη από τις βασικές εκδόσεις των φθηνότερων μοντέλων τους, μεταφέροντας ουσιαστικά αυτή τη λειτουργία στο smartphone του οδηγού. Το φαινόμενο είναι ήδη ορατό σε μοντέλα του Ομίλου Stellantis. Στη Γαλλία, βασικές εκδόσεις των Citroën C3 και C3 Aircross, όπως και του FIAT Grande Panda, χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο ως κεντρικό μέσο για μουσική και συνδεδεμένες υπηρεσίες. Αντίστοιχη λογική συναντάμε στα Citroën Ami και FIAT Topolino.

Το smartphone μπορεί να αντικαταστήσει το ραδιόφωνο στην καθημερινότητα. Όταν όμως πέσει το δίκτυο, οι δύο τεχνολογίες παύουν να είναι ισοδύναμες

Με μια πρώτη ματιά, δεν μοιάζει ιδιαίτερα δραματικό. Σχεδόν όλοι έχουμε smartphone, τα αυτοκίνητα διαθέτουν ηχεία και συνδεσιμότητα και μέσω μιας εφαρμογής μπορείς να ακούσεις όχι μόνο τον αγαπημένο σου σταθμό αλλά πρακτικά ραδιόφωνα από ολόκληρο τον κόσμο.

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά: Το streaming χρειάζεται δίκτυο. Η επίγεια ραδιοφωνία όχι. Και κάπου εδώ μια φαινομενικά ασήμαντη περικοπή εξοπλισμού μετατρέπεται σε θέμα που έχει αρχίσει να απασχολεί ακόμη και τις δημόσιες αρχές.

Η μεγάλη διακοπή ηλεκτροδότησης στην Ισπανία και στην Πορτογαλία στις 28 Απριλίου 2025 έδωσε μια πολύ πρακτική υπενθύμιση. Όταν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας αντιμετωπίζουν προβλήματα ή υπερφορτώνονται, η επίγεια ραδιοφωνία μπορεί να συνεχίσει να μεταδίδει πληροφορίες. Γι' αυτό και αντιμετωπίζεται ως κρίσιμο μέσο ενημέρωσης σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή άλλων καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Το ζήτημα έχει ήδη φτάσει στη γαλλική Γερουσία. Σε επίσημη κοινοβουλευτική ερώτηση επισημαίνεται ότι η εξάρτηση αποκλειστικά από συνδεδεμένες υπηρεσίες δημιουργεί πρόβλημα συνέχειας της ενημέρωσης όταν τα ψηφιακά δίκτυα δεν λειτουργούν.

Και εδώ εμφανίζεται ένα ενδιαφέρον νομικό παράδοξο. Ο σημερινός ευρωπαϊκός κανονισμός απαιτεί από τα ραδιόφωνα που τοποθετούνται στα καινούργια αυτοκίνητα να μπορούν να λαμβάνουν ψηφιακή επίγεια ραδιοφωνία DAB+. Δεν απαιτεί όμως από κάθε καινούργιο αυτοκίνητο να διαθέτει εξαρχής ραδιοφωνικό δέκτη. Με απλά λόγια, αν το αυτοκίνητο έχει ραδιόφωνο, αυτό πρέπει να υποστηρίζει DAB+. Αν όμως ο κατασκευαστής δεν βάλει καθόλου ραδιόφωνο, η συγκεκριμένη υποχρέωση δεν εφαρμόζεται. Αυτό ακριβώς το κενό θέλουν τώρα να κλείσουν.

Η Radio France και η Alliance de la Radio έχουν ζητήσει από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να καταστεί υποχρεωτικός ο ενσωματωμένος δέκτης FM και DAB+ στα καινούργια αυτοκίνητα. Το ζήτημα εξετάζεται στο πλαίσιο των αλλαγών στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.

Η Ιταλία έχει επίσης κινηθεί προς την κατεύθυνση της υποχρεωτικής δυνατότητας λήψης αναλογικής και ψηφιακής επίγειας ραδιοφωνίας στα καινούργια αυτοκίνητα. Η σχετική ιταλική πρωτοβουλία κοινοποιήθηκε μάλιστα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακριβώς επειδή το σημερινό ευρωπαϊκό πλαίσιο αφήνει εκτός τα αυτοκίνητα που δεν διαθέτουν εξαρχής συμβατικό ραδιοφωνικό δέκτη.

Το οικονομικό επιχείρημα των κατασκευαστών είναι εύκολο να καταλάβει κάποιος. Σε ένα αυτοκίνητο που σχεδιάστηκε ώστε να πωλείται όσο το δυνατόν φθηνότερα, κάθε εξάρτημα μετράει. Όταν μάλιστα ο πελάτης κουβαλά ήδη στην τσέπη του οθόνη, σύνδεση στο διαδίκτυο, GPS και ολόκληρη μουσική βιβλιοθήκη, η κατάργηση ενός ακόμη συστήματος φαίνεται λογική.

Μόνο που η επίγεια ραδιοφωνία διαθέτει ένα χαρακτηριστικό που κανένα smartphone δεν μπορεί να εγγυηθεί: Δεν εξαρτάται από το αν εκείνη τη στιγμή λειτουργεί το δίκτυο κινητής τηλεφωνίας. Και κάπως έτσι, ένα εξάρτημα που έμοιαζε τόσο παλιομοδίτικο ώστε ορισμένοι κατασκευαστές άρχισαν να το διαγράφουν από τον βασικό εξοπλισμό μπορεί σύντομα να επιστρέψει διά νόμου.