Η κρίση της Volkswagen έχει ανοίξει στη Γερμανία μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα θα έμοιαζε σχεδόν αδιανόητη: μήπως οι εργαζόμενοι στα εργοστάσια πρέπει να επιστρέψουν στο 40ωρο;

Πολιτικοί και εκπρόσωποι της βιομηχανίας υποστηρίζουν ότι η αύξηση του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας από τις 35 στις 40 ώρες, χωρίς αντίστοιχη αύξηση των αποδοχών, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος ανά αυτοκίνητο και να κάνει τα γερμανικά εργοστάσια πιο ανταγωνιστικά. Τα συνδικάτα, όμως, θεωρούν ότι το πρόβλημα της Volkswagen είναι πολύ βαθύτερο.

Οι πέντε επιπλέον ώρες εργασίας θα μειώσουν το κόστος αλλά δεν θα δημιουργήσουν τη ζήτηση που λείπει από τη Volkswagen

Το 35ωρο αποτελεί εδώ και δεκαετίες το τυπικό πλήρες ωράριο για μεγάλο μέρος των εργαζομένων στη γερμανική μεταλλουργία και την αυτοκινητοβιομηχανία. Καθιερώθηκε μέσα από συλλογικές συμβάσεις της IG Metall τη δεκαετία του ’80 και του ’90, έπειτα από έντονες απεργιακές κινητοποιήσεις.

Σήμερα, το μοντέλο αυτό βρίσκεται ξανά στο στόχαστρο. Ο πρωθυπουργός της Σαξονίας, Michael Kretschmer, όπου βρίσκεται και το εργοστάσιο της Volkswagen στο Zwickau, υποστηρίζει ότι το 40ωρο θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά.

Η συζήτηση έχει μάλιστα ιδιαίτερο συμβολισμό στη Σαξονία, καθώς οι εργαζόμενοι της Volkswagen εκεί πέρασαν στο 35ωρο μόλις την 1η Ιανουαρίου 2026, ολοκληρώνοντας μια διαδικασία εξίσωσης των όρων εργασίας με τα εργοστάσια της δυτικής Γερμανίας που διήρκεσε δεκαετίες.

Στο ίδιο μήκος κύματος έχει κινηθεί και ο καγκελάριος Friedrich Merz, προειδοποιώντας ότι το υψηλό κόστος εργασίας πλήττει την ανταγωνιστικότητα της γερμανικής βιομηχανίας.

Το επιχείρημα έχει βάση. Σύμφωνα με το Harbour Report της Oliver Wyman, το κόστος εργασίας στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία φτάνει περίπου τα 3.307 δολάρια ανά αυτοκίνητο, έναντι 955 δολαρίων στην Ισπανία και μόλις 597 δολαρίων στην Κίνα.

Ο αναλυτής Ferdinand Dudenhoeffer εκτιμά ότι, με ωριαίο κόστος εργασίας 65 ευρώ, η μετάβαση από τις 35 στις 40 ώρες με τις ίδιες αποδοχές θα μπορούσε να μειώσει το κόστος εργασίας περίπου κατά 13%. Θεωρητικά, λοιπόν, τα εργοστάσια θα μπορούσαν να παράγουν τον ίδιο αριθμό αυτοκινήτων με μικρότερο κόστος.

Το πρόβλημα είναι ότι η Volkswagen δεν έχει μόνο πρόβλημα κόστους. Έχει και πρόβλημα ζήτησης.

Η εταιρεία διαθέτει περισσότερη παραγωγική δυναμικότητα από αυτή που χρειάζεται σήμερα η ευρωπαϊκή αγορά και στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσής της σχεδιάζει να περιορίσει την πλεονάζουσα δυναμικότητα κατά περίπου 500.000 αυτοκίνητα ετησίως. Παράλληλα, στο τραπέζι της αναδιάρθρωσης βρίσκεται το μέλλον έως και τεσσάρων γερμανικών εργοστασίων, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για κλείσιμό τους.

Με αυτά τα δεδομένα, το να δουλεύουν οι εργαζόμενοι πέντε ώρες περισσότερες την εβδομάδα δεν σημαίνει ότι θα πουληθούν και περισσότερα αυτοκίνητα. Όπως επισημαίνει και ο Carsten Brzeski, επικεφαλής οικονομολόγος της ING, το 40ωρο δεν αρκεί για να καλύψει το διαρθρωτικό χάσμα κόστους ανάμεσα στη Γερμανία και χώρες όπως η Κίνα.

Υπάρχει, μάλιστα, ένα ενδιαφέρον προηγούμενο. Το 1994, όταν η Volkswagen αντιμετώπιζε μεγάλη πτώση στις πωλήσεις, διοίκηση και συνδικάτα είχαν συμφωνήσει σε 28,8 ώρες εργασίας την εβδομάδα, κατανεμημένες σε τέσσερις ημέρες, με αντίστοιχη μείωση αποδοχών. Η συμφωνία έδωσε στην εταιρεία χρόνο να αναδιοργανώσει την παραγωγή και να προστατεύσει τότε χιλιάδες θέσεις εργασίας.

Σήμερα η εξίσωση έχει αντιστραφεί. Η Volkswagen προσπαθεί να μειώσει κόστος, παραγωγική δυναμικότητα και λειτουργικές δαπάνες, την ώρα που επενδύει στην ηλεκτροκίνηση, το λογισμικό και τις νέες τεχνολογίες και δέχεται όλο και μεγαλύτερη πίεση από τους Κινέζους κατασκευαστές.

Γι’ αυτό και η μάχη για το 35ωρο είναι περισσότερο σύμπτωμα παρά λύση. Το χαμηλότερο κόστος εργασίας μπορεί να βοηθήσει, αλλά από μόνο του δεν θα κάνει τη Volkswagen ανταγωνιστική.

Το πραγματικό στοίχημα για τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία είναι πολύ μεγαλύτερο: να καταφέρει να κατασκευάζει αυτοκίνητα στη Γερμανία με κόστος που να της επιτρέπει να τα πουλά ανταγωνιστικά σε μια αγορά όπου οι Κινέζοι κατασκευαστές πιέζουν πλέον από παντού. Και αυτό δεν λύνεται μόνο με πέντε επιπλέον ώρες δουλειάς.