Οι εμπορικές εντάσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα αποκτούν πλέον μια νέα διάσταση και αυτή τη φορά στο στόχαστρο βρίσκεται μια από τις πιο εμβληματικές ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες. 

Η Mercedes-Benz προειδοποιεί ότι ένα νέο αμερικανικό νομοσχέδιο θα μπορούσε να της στερήσει την πρόσβαση σε μία από τις σημαντικότερες αγορές της παγκοσμίως. Και ο λόγος δεν είναι ούτε οι δασμοί ούτε οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Είναι... οι μέτοχοί της.

Η παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία έχει πλέον μπλέξει σε ένα γεωπολιτικό παιχνίδι χωρίς εύκολη έξοδο

Στη Γερουσία των ΗΠΑ εξετάζεται διακομματική πρόταση νόμου, η οποία προβλέπει ότι δεν θα επιτρέπεται η πώληση αυτοκινήτων με συνδεδεμένες υπηρεσίες εφόσον ο κατασκευαστής τους ελέγχεται σε ποσοστό άνω του 15% από κινεζικά συμφέροντα. Η λογική πίσω από το σχέδιο αφορά ζητήματα εθνικής ασφάλειας και πιθανής πρόσβασης κινεζικών εταιρειών σε δεδομένα που συλλέγουν τα σύγχρονα αυτοκίνητα.

Εδώ βρίσκεται το πρόβλημα για τη Mercedes-Benz. Από το 2019, ο κινεζικός κρατικός όμιλος BAIC κατέχει το 9,98% του μετοχικού κεφαλαίου της Daimler, ενώ ήδη από το 2018 ο Li Shufu, ιδρυτής και επικεφαλής του Oμίλου Geely, απέκτησε περίπου το 9,7% της εταιρείας. Συνολικά, σχεδόν το 20% του μετοχικού κεφαλαίου βρίσκεται σε κινεζικά χέρια, ποσοστό που ξεπερνά το όριο που προβλέπει το υπό συζήτηση νομοσχέδιο. Αυτό σημαίνει ότι, εφόσον η διάταξη εγκριθεί χωρίς αλλαγές, η Mercedes-Benz θα μπορούσε θεωρητικά να βρεθεί αντιμέτωπη ακόμη και με απαγόρευση πώλησης των αυτοκινήτων της στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ενδεχόμενο αυτό θα αποτελούσε τεράστιο πλήγμα για τον γερμανικό όμιλο. Οι ΗΠΑ αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες αγορές της Mercedes-Benz, όπου η εταιρεία σχεδιάζει επενδύσεις ύψους 7 δισ. δολαρίων έως το 2030. Από αυτά, περίπου 4 δισ. δολάρια προορίζονται για την αναβάθμιση του εργοστασίου στην Alabama, όπου θα κατασκευάζεται η νέα γενιά της GLC.

Σήμερα η Mercedes-Benz απασχολεί περίπου 10.000 εργαζομένους στις αμερικανικές εγκαταστάσεις της, ενώ εκτιμά ότι η δραστηριότητά της υποστηρίζει περισσότερες από 107.000 θέσεις εργασίας σε προμηθευτές και συνεργάτες. Παράλληλα, το δίκτυο των 386 αντιπροσώπων της στις ΗΠΑ απασχολεί περίπου 27.000 ανθρώπους και διακινεί σχεδόν 350.000 οχήματα κάθε χρόνο.

Η γερμανική εταιρεία έχει ήδη ξεκινήσει έντονες παρεμβάσεις προς τους Αμερικανούς νομοθέτες, ζητώντας η επιτρεπόμενη κινεζική συμμετοχή να αυξηθεί από το 15% στο 25%. Υποστηρίζει ότι το όριο αυτό είναι ήδη αποδεκτό σε άλλους τεχνολογικούς τομείς, όπως στους προμηθευτές συνδεδεμένων εξαρτημάτων και στους προγραμματιστές λογισμικού, επομένως θα έπρεπε να ισχύει και για τις αυτοκινητοβιομηχανίες.

Η Mercedes-Benz δεν είναι η μόνη που επηρεάζεται. Αντίστοιχα ζητήματα αντιμετωπίζουν και άλλοι Ευρωπαίοι κατασκευαστές με κινεζική μετοχική παρουσία, όπως η Volvo, η οποία ανήκει επίσης στον Όμιλο Geely, με τη θυγατρική της Polestar μάλιστα, να έχει ήδη περιορίσει σημαντικά τη δραστηριότητά της στην αμερικανική αγορά.

Η αντίδραση της Ουάσιγκτον ήταν άμεση. Η ειδική επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων για την Κίνα κατηγόρησε τη Mercedes-Benz ότι ασκεί ενεργό lobbying προκειμένου να μπλοκάρει το νομοσχέδιο, ενώ Ρεπουμπλικανοί βουλευτές υποστήριξαν δημόσια ότι μια «γερμανική εταιρεία με κινεζική ιδιοκτησία δεν μπορεί να υπαγορεύει στους Αμερικανούς πώς θα νομοθετούν».

Το νομοσχέδιο αναμένεται να συζητηθεί εκ νέου τις επόμενες ημέρες, ενώ εξετάζεται και εναλλακτική εκδοχή από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η βασική διαφορά είναι ότι οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται ήδη στις ΗΠΑ θα έχουν μεταβατική περίοδο έως το 2030 για να συμμορφωθούν, αντί να βρεθούν αντιμέτωπες με άμεση απαγόρευση.

Η υπόθεση δείχνει ότι ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα έχει πλέον περάσει από τους δασμούς και τις μπαταρίες στη μετοχική σύνθεση και τον έλεγχο των δεδομένων. Για τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες, που τα τελευταία χρόνια αναζήτησαν κεφάλαια και στρατηγικές συνεργασίες στην Κίνα, η νέα πραγματικότητα ενδέχεται να δημιουργήσει ένα πρωτοφανές δίλημμα: πώς θα διατηρήσουν την πρόσβαση στη μεγαλύτερη αγορά premium αυτοκινήτων του κόσμου, χωρίς να έρθουν σε σύγκρουση με τις ολοένα αυστηρότερες γεωπολιτικές απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.

Η αυτοκινητοβιομηχανία εισέρχεται σε μια εποχή όπου δεν αρκεί πλέον να σχεδιάζεις καλά αυτοκίνητα. Η προέλευση των κεφαλαίων, οι τεχνολογικές εξαρτήσεις, οι αλυσίδες εφοδιασμού και οι γεωπολιτικές ισορροπίες αποκτούν σχεδόν την ίδια βαρύτητα με την ίδια την εξέλιξη των μοντέλων. Αν τελικά εγκριθεί το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, το μήνυμα θα είναι σαφές: οι εμπορικοί πόλεμοι έχουν περάσει σε ένα εντελώς νέο επίπεδο, όπου ακόμη και μια γερμανική μάρκα μπορεί να θεωρηθεί... υπερβολικά κινεζική. Και αυτό ίσως είναι μόνο η αρχή για μια παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία που έχει πλέον μπλέξει σε ένα γεωπολιτικό παιχνίδι χωρίς εύκολη έξοδο.