Το εργοστάσιο Factory Zero της GM στο Detroit δημιουργήθηκε για να αποτελέσει τη «ναυαρχίδα» της ηλεκτρικής μετάβασης του αμερικανικού κολοσσού. 

Ωστόσο, λίγους μόλις μήνες μετά την κατάργηση περισσότερων από 1.000 θέσεων εργασίας, η General Motors εγκατέστησε περίπου 50 συνεργατικά ρομπότ (cobot) στη γραμμή παραγωγής, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από το συνδικάτο εργαζομένων.

Μέχρι ποιο σημείο μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική να αυξήσουν την παραγωγικότητα χωρίς να περιορίζουν την ανθρώπινη εργασία; 

Η χρονική συγκυρία έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση γύρω από το μέλλον της εργασίας στη βιομηχανία, καθώς η αυτοματοποίηση προχωρά με ταχείς ρυθμούς, ενώ η αγορά των ηλεκτρικών αυτοκινήτων αναπτύσσεται πιο αργά από τις αρχικές προβλέψεις.

Εδώ να σημειώσουμε ότι το Factory Zero δεν εξελίχθηκε όπως είχε σχεδιάσει η GM. Στο εργοστάσιο κατασκευάζονται σήμερα τα ηλεκτρικά GMC Hummer EV και Chevrolet Silverado EV, δύο από τα σημαντικότερα μοντέλα της στρατηγικής εξηλεκτρισμού της General Motors.

Παρά τις υψηλές προσδοκίες, το εργοστάσιο έχει περάσει διαδοχικές περιόδους μειωμένης παραγωγής, προσωρινών διακοπών λειτουργίας και περικοπών προσωπικού, καθώς η ζήτηση για ακριβά ηλεκτρικά pick-up και SUV δεν έφτασε στο επίπεδο που ανέμενε η εταιρεία.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η GM εγκατέστησε περίπου 50 ρομπότ της Fanuc, τα οποία συνεργάζονται με τους εργαζόμενους στη συναρμολόγηση, αναλαμβάνοντας κυρίως την τοποθέτηση και στερέωση πάνελ αμαξώματος. Η διοίκηση επιμένει ότι τα cobot δεν αντικαθιστούν ανθρώπους, αλλά λειτουργούν υποστηρικτικά δίπλα στους χειριστές. Για το συνδικάτο όμως, η αλληλουχία των γεγονότων είναι ξεκάθαρη: πρώτα οι απολύσεις και στη συνέχεια η αυτοματοποίηση.

Ο εκπρόσωπος της General Motors, Kevin Kelly, υποστηρίζει ότι η εγκατάσταση των συνεργατικών ρομπότ αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής εκσυγχρονισμού όλων των εργοστασίων του ομίλου. Σύμφωνα με την εταιρεία, στόχος είναι η μείωση της καταπόνησης των εργαζομένων, η βελτίωση της ασφάλειας στις επαναλαμβανόμενες εργασίες και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας απέναντι στους διεθνείς κατασκευαστές.

Η GM τονίζει επίσης ότι οι εργαζόμενοι που αποχώρησαν βρίσκονται σε προσωρινή διαθεσιμότητα και δεν αντικαταστάθηκαν άμεσα από τα νέα συστήματα αυτοματοποίησης. Η εικόνα που παρουσιάζει η εταιρεία όμως, απέχει σημαντικά από εκείνη που περιγράφει το συνδικάτο United Auto Workers (UAW).

Ο πρόεδρος του τοπικού παραρτήματος James Cotton υποστηρίζει ότι η πραγματική επιδίωξη είναι η μείωση του εργατικού κόστους μέσω της αντικατάστασης ανθρώπινου δυναμικού από μηχανές, ενώ έχουν ήδη κατατεθεί επίσημες ενστάσεις για την εγκατάσταση των νέων ρομπότ. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες τόσο για την ασφάλεια της συνεργασίας ανθρώπων και ρομπότ πάνω στη γραμμή παραγωγής όσο και για το κατά πόσο η αυτοματοποίηση θα περιορίσει ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας τα επόμενα χρόνια.

Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο πρόεδρος του UAW, Shawn Fain, ο οποίος υποστήριξε ότι οι εργαζόμενοι παράγουν περισσότερη αξία από ποτέ, χωρίς όμως να απολαμβάνουν το αντίστοιχο μερίδιο από τα οφέλη.

Η πίεση στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα δείχνει ότι επιταχύνει την αυτοματοποίηση. Το παράδοξο για τη General Motors είναι ότι, παρά την ισχυρή κερδοφορία της, το Factory Zero εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διακυμάνσεις στην παραγωγή λόγω της χαμηλότερης ζήτησης για ηλεκτρικά.

Η αυτοματοποίηση προβάλλει ως βασικό εργαλείο για τη μείωση του κόστους και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας σε μια περίοδο όπου οι κατασκευαστές καλούνται να επενδύσουν δισεκατομμύρια στην ηλεκτροκίνηση, χωρίς ακόμη να έχουν εξασφαλίσει τους αναμενόμενους όγκους πωλήσεων.

Η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο δίλημμα που πλέον απασχολεί ολόκληρη την παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία: μέχρι ποιο σημείο μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική να αυξήσουν την παραγωγικότητα χωρίς να περιορίζουν την ανθρώπινη εργασία. Με τις επόμενες συλλογικές διαπραγματεύσεις στις ΗΠΑ να πλησιάζουν, η ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο και τη διατήρηση της απασχόλησης αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για το μέλλον του κλάδου.