Στο Valenciennes της Βόρειας Γαλλίας είναι χτισμένη μια από τις σημαντικότερες γραμμές συναρμολόγησης αυτοκινήτων της Ευρώπης. H Toyota Motor Manufacturing France (TMMF), όπου κατασκευάζονται τα Toyota Yaris Cross και Toyota Yaris.

Η μονάδα της TMMF είναι μία από τις πιο εξελιγμένες, παραγωγικές και πλήρως καθετοποιημένες παραγωγικές εγκαταστάσεις της Toyota στην Ευρώπη. Απλώνεται σε μια έκταση 180.000 τετραγωνικών μέτρων και επί της ουσίας αποτελεί την πιο χειροπιαστή έκφραση της φιλοσοφίας Toyota για ποιότητα, συνεχή βελτίωση, τεχνολογική αρτιότητα και περιβαλλοντική υπευθυνότητα αποδεικνύοντας γιατί ο ιαπωνικός κολοσσός εξακολουθεί να θεωρείται σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη αυτοκινητοβιομηχανία.

Το εργοστάσιο της Toyota στο Valenciennes εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραγωγικά κέντρα της εταιρείας παγκοσμίως

Από την έναρξη λειτουργίας του το 2001 -η κατασκευή του ξεκίνησε το 1998- η Toyota έχει επενδύσει περισσότερα από 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ στη μονάδα του Valenciennes, η οποία έχει εξελιχθεί από ένα εργοστάσιο παραγωγικής δυνατότητας 150.000 αυτοκινήτων ετησίως σε μία εγκατάσταση που προσεγγίζει πλέον τις 300.000 μονάδες τον χρόνο.

Η TMMF απασχολεί σχεδόν 5.000 εργαζομένους, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες στη βόρεια Γαλλία και επενδύει συστηματικά στην εκπαίδευση και ανάπτυξη δεξιοτήτων, με στόχο να προετοιμάζει το ανθρώπινο δυναμικό για τις τεχνολογικές προκλήσεις του μέλλοντος. Η δέσμευση της Toyota παραμένει σταθερή: η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Η πραγματική υπεροχή προκύπτει όταν η καινοτομία συνδυάζεται με τη γνώση, την εμπειρία και τη συμμετοχή των ανθρώπων που βρίσκονται καθημερινά στην παραγωγική διαδικασία.

Το 2025 αποτέλεσε ακόμη μία χρονιά-ορόσημο, καθώς η παραγωγή ξεπέρασε τα 283.000 αυτοκίνητα  ενώ η συνολική παραγωγή από την έναρξη λειτουργίας του εργοστασίου έχει ήδη υπερβεί τα πέντε εκατομμύρια αυτοκίνητα. Σήμερα, περίπου ένα στα τέσσερα Toyota που πωλούνται στην Ευρώπη κατασκευάζεται στο Valenciennes, επιβεβαιώνοντας τον κομβικό ρόλο της TMMF στο ευρωπαϊκό παραγωγικό αποτύπωμα της μάρκας.

Η γεωγραφική θέση του εργοστασίου μόνο τυχαία δεν είναι. Στην «καρδιά» μιας αγοράς άνω των 110 εκατομμυρίων καταναλωτών, με άμεση πρόσβαση σε αναπτυγμένες υποδομές logistics και σε μικρή απόσταση από τα κεντρικά γραφεία της Toyota Europe, η TMMF έχει εξελιχθεί σε στρατηγικό κόμβο για την ευρωπαϊκή δραστηριότητα της εταιρείας. Βασικός στόχος της Toyota άλλωστε είναι να κατασκευάζει εργοστάσια εκεί που πουλά. Προς αυτή τη κατεύθυνση, το 77% των μοντέλων της φίρμας που πωλείται στην Ευρώπη κατασκευάζεται στην Ευρώπη.

Η σημασία της μονάδας γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη αν εξετάσει κανείς τη συνολική παρουσία της Toyota στην Ευρώπη. Η ιαπωνική φίρμα έχει αναπτύξει εδώ και δεκαετίες ένα εκτεταμένο ευρωπαϊκό παραγωγικό αποτύπωμα. Για του λόγου το ασφαλές, δραστηριοποιείται στην ευρωπαϊκή αγορά από το 1963 και τα τελευταία τριάντα χρόνια έχει επενδύσει περισσότερα από 12 δισεκατομμύρια ευρώ σε παραγωγικές εγκαταστάσεις, έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και σε δίκτυα προμηθευτών και συνεργατών. Σήμερα απασχολεί άμεσα περισσότερους από 25.000 εργαζόμενους στην Ευρώπη, ενώ συνεργάζεται με περίπου 440 ευρωπαίους προμηθευτές, δημιουργώντας σημαντική προστιθέμενη αξία για την τοπική οικονομία.

Συνολικά, η Toyota διαθέτει οκτώ εργοστάσια σε έξι ευρωπαϊκές χώρες, παράγοντας αυτοκίνητα, κινητήρες και συστήματα μετάδοσης που προορίζονται τόσο για τις τοπικές αγορές όσο και για εξαγωγές σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι χαρακτηριστικό πως περισσότερο από το 70% των Toyota που πωλούνται στην Ευρώπη κατασκευάζονται στη Γηραιά Ήπειρο.

Η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο το κόστος παραγωγής ή την ταχύτερη παράδοση των αυτοκινήτων. Για την Toyota, η τοπική παραγωγή σημαίνει στενότερη σύνδεση με τις ανάγκες των ευρωπαίων πελατών, καλύτερη κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε αγοράς και ταυτόχρονα ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ευρώπης. Πρόκειται για μια στρατηγική που έχει συμβάλει στη δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας και στη διατήρηση ενός εκτεταμένου δικτύου τεχνογνωσίας γύρω από την αυτοκινητοβιομηχανία.

Πριν όμως περάσουμε στις ίδιες τις γραμμές παραγωγής, αξίζει να σταθούμε σε μια πτυχή του εργοστασίου που δεν είναι άμεσα ορατή στον επισκέπτη, αλλά αποτελεί βασικό κομμάτι της φιλοσοφίας και της λειτουργίας του. Για την Toyota, η παραγωγή δεν αφορά μόνο το τελικό προϊόν, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτό κατασκευάζεται. Στη μονάδα του Valenciennes, η έννοια της βιωσιμότητας δεν περιορίζεται στα υβριδικά μοντέλα που βγαίνουν από τη γραμμή συναρμολόγησης. Επεκτείνεται σχεδόν σε κάθε πτυχή της λειτουργίας του εργοστασίου, από τη διαχείριση του νερού και της ενέργειας μέχρι την αξιοποίηση των αποβλήτων και την οργάνωση των μεταφορών.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το σύστημα συλλογής βρόχινου νερού που έχει αναπτύξει η μονάδα. Δύο μεγάλες λιμνοδεξαμενές, συνολικής επιφάνειας άνω των 16.500 τετραγωνικών μέτρων, συγκεντρώνουν και αποθηκεύουν χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού, τα οποία στη συνέχεια επεξεργάζονται και επαναχρησιμοποιούνται σε διάφορες βιομηχανικές διεργασίες. Η αποτελεσματικότητα του συστήματος είναι τέτοια ώστε το εργοστάσιο κατάφερε να λειτουργήσει για σχεδόν έναν χρόνο -συγκεκριμένα για 333 συνεχόμενες ημέρες- χωρίς να χρειαστεί εξωτερική τροφοδοσία βιομηχανικού νερού.

Η διαχείριση του νερού δεν σταματά εκεί. Η μονάδα διαθέτει και δικές της εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, μέσω των οποίων σημαντικό ποσοστό του νερού επιστρέφει ξανά στον παραγωγικό κύκλο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Toyota, η κατανάλωση νερού ανά παραγόμενο αυτοκίνητο έχει μειωθεί περισσότερο από 50% σε σχέση με τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του εργοστασίου, πέφτοντας κάτω από το συμβολικό όριο του ενός κυβικού μέτρου ανά αυτοκίνητο.

Ο σταθμός επεξεργασίας νερού της TMMF, χάρη σε διάφορες φυσικοχημικές και βιολογικές διεργασίες, διασφαλίζει ότι το νερό που απορρίπτεται στον ποταμό Σκάλδη έχει ποιότητα αντίστοιχη με εκείνη των φυσικών υδάτων. Ο σταθμός αυτός είναι ικανός να επεξεργάζεται όγκο υγρών αποβλήτων ισοδύναμο με τα λύματα μιας πόλης 15.000 κατοίκων. Διαθέτει επίσης εργαστήριο αναλύσεων, στο οποίο παρακολουθούνται καθημερινά 28 διαφορετικές παράμετροι του νερού πριν από την απόρριψή του στο φυσικό περιβάλλον.

Αντίστοιχη είναι η προσέγγιση και στα απόβλητα. Από το 2007, η μονάδα εφαρμόζει πολιτική πλήρους αξιοποίησης των υλικών που προκύπτουν από την παραγωγή, με τα μεταλλικά υπολείμματα, τα πλαστικά, το χαρτί αλλά και τα κατάλοιπα από τις διαδικασίες βαφής να επιστρέφουν σε νέα παραγωγική χρήση μέσω ανακύκλωσης ή επαναχρησιμοποίησης.

Πρόκειται ουσιαστικά για μια εφαρμογή της λογικής των «4R» - Refuse, Reduce, Reuse, Recycle - που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της φιλοσοφίας της Toyota και συνδέεται άμεσα με τις αρχές του Toyota Production System (TPS) και του Kaizen, της συνεχούς δηλαδή βελτίωσης.

Έχοντας αυτή την εικόνα στο μυαλό, περνάμε πλέον στο κυρίως κομμάτι της επίσκεψης: εκεί όπου το μέταλλο αρχίζει να παίρνει σταδιακά μορφή και να μεταμορφώνεται σε Toyota Yaris Cross και Toyota Yaris. Η περιήγηση στις γραμμές παραγωγής αποκαλύπτει με τον πιο παραστατικό τρόπο τη λειτουργία του περίφημου Toyota Production System, του μοντέλου παραγωγής που έχει επηρεάσει τη βιομηχανία σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πρώτη εντύπωση μέσα στις εγκαταστάσεις είναι η κλίμακα της παραγωγής. Παρά τον τεράστιο όγκο εργασιών, άνθρωποι, ρομποτικά συστήματα και αυτόνομα οχήματα μεταφοράς υλικών λειτουργούν με απόλυτη ακρίβεια και συντονισμό.

Η διαδικασία ξεκινά από το Press Shop, όπου τεράστια φύλλα χάλυβα (που προέρχονται από τη Γαλλία σε ποσοστό 80%) μεταμορφώνονται με απόλυτη ακρίβεια σε πάνελ αμαξώματος μέσω προηγμένων πρεσών υψηλής πίεσης. Η μεγαλύτερη πρέσα ζυγίζει 1.567 τόνους, έχει μήκος 46 μέτρα και μπορεί να ασκεί έως 4.600 τόνους ψυχρής πίεσης στον χάλυβα. Οι πρέσες στο εργοστάσιο του Valenciennes παράγουν 17 εκατομμύρια εξαρτήματα κάθε χρόνο και η διαδικασία σφράγισης επεξεργάζεται 300 τόνους χάλυβα την ημέρα.

Στο τμήμα συγκόλλησης, περί τους 600 ρομποτικούς βραχίονες κινούνται συνεχώς, με τους εργαζόμενους να βρίσκονται ακριβώς δίπλα τους για ελέγχους και παρεμβάσεις, για τη δημιουργία της δομής του αυτοκινήτου. Αυτοματισμός και ανθρώπινη τεχνογνωσία συνυπάρχουν αρμονικά, επιβεβαιώνοντας ότι η τεχνολογία λειτουργεί συμπληρωματικά και προς όφελος των εργαζομένων. Σε ορισμένους σταθμούς μάλιστα, έως και δώδεκα ρομπότ εργάζονται ταυτόχρονα σε ένα μόνο αμάξωμα. Όπως μας είπαν οι άνθρωποι της Toyota κατά τη διάρκεια της ξενάγησης, πραγματοποιούνται πάνω από 3.850 συγκολλήσεις σε κάθε Yaris και Yaris Cross.

Στη συνέχεια, τα Toyota Yaris και Toyota Yaris Cross περνούν από το βαφείο, όπου εφαρμόζονται οι πλέον σύγχρονες τεχνικές αντιδιαβρωτικής και αντισκωριακής προστασίας, ώστε να εξασφαλίζεται αντοχή στον χρόνο και σταθερό φινίρισμα σε βάθος ετών.

Κάθε αυτοκίνητο λαμβάνει τρεις στρώσεις βαφής: ένα αστάρι, το βασικό χρώμα και το διαφανές χρώμα. Για την ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των αποβλήτων, τα ρομπότ είναι εξοπλισμένα με φυσίγγια που περιέχουν την ακριβή ποσότητα χρώματος. Ένα σύστημα που κατοχυρώνεται με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας από την Toyota. 

Από το βαφείο, όπου κάθε αυτοκίνητο αφιερώνει τον μισό χρόνο παραγωγής του, η διαδρομή συνεχίζεται προς το τελικό στάδιο της παραγωγής. Στη γραμμή συναρμολόγησης, το βαμμένο πλέον αμάξωμα μεταφέρεται από σταθμό σε σταθμό, καθώς προστίθενται σταδιακά όλα τα βασικά και δευτερεύοντα στοιχεία: κινητήρες, καλωδιώσεις, εσωτερικά πάνελ, καθίσματα, ταμπλό και συστήματα ασφαλείας τοποθετούνται με μια διαδικασία που εξελίσσεται με σταθερό ρυθμό και απόλυτο συγχρονισμό. Κάθε εργασία είναι αυστηρά καθορισμένη, κάθε σταθμός έχει συγκεκριμένο ρόλο και κάθε κίνηση ακολουθεί μια προκαθορισμένη ροή που εξασφαλίζει ακρίβεια και συνέπεια, λίγο πριν το αυτοκίνητο πάρει την τελική του μορφή.

Σε κάθε μοντέλο υπάρχουν περίπου 3.000 εξαρτήματα προς συναρμολόγηση. Βιδώνονται 1,4 εκατομμύρια βίδες καθημερινά και εκτελούνται 614 σφίξεις ασφαλείας ανά αυτοκίνητο. To πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι πως το 30% των ανθρώπων που εργάζονται στη γραμμή συναρμολόγησης είναι γυναίκες.

Την ίδια στιγμή, πίσω από τη βασική ροή της συναρμολόγησης, υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που δεν γίνεται άμεσα αντιληπτό, αλλά παίζει καθοριστικό ρόλο στην παραγωγική αυτονομία του εργοστασίου. Στη μονάδα της Valenciennes, η Toyota έχει επιλέξει να παράγει εσωτερικά και ένα σημαντικό μέρος των πλαστικών εξαρτημάτων του αυτοκινήτου (ταμπλό, προφυλακτήρες). 

Η επιλογή αυτή επιτρέπει μεγαλύτερο έλεγχο στην ποιότητα και την ομοιομορφία των υλικών ενώ ταυτόχρονα ενσωματώνει την παραγωγή αυτών των τμημάτων απευθείας στη ροή του εργοστασίου, χωρίς την ανάγκη ενδιάμεσων προμηθευτών και εξωτερικής μεταφοράς. Στοιχείο πολύ κρίσιμο μιας και με αυτόν τον τρόπο, η TMMF, τουλάχιστον σε αυτόν τον τομέα, δεν θα επηρεαστεί από πιθανές κρίσεις ή διαταραχές της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Κάθε μήνα, 160 τόνοι πλαστικών σφαιριδίων μετατρέπονται σε ταμπλό, μπροστινούς και πίσω προφυλακτήρες. Ένας προφυλακτήρας παράγεται χρησιμοποιώντας ένα καλούπι που ζυγίζει 25 τόνους και ρυθμίζεται χειροκίνητα στο ένα δέκατο του χιλιοστού.

Στο τέλος της γραμμής παραγωγής, κάθε αυτοκίνητο περνά από διεξοδικό ποιοτικό έλεγχο, όπου εξετάζονται όλες οι βασικές λειτουργίες και επιμέρους λεπτομέρειες της κατασκευής. Η διαδικασία περιλαμβάνει 2.500 σημεία επιθεώρησης που οι ομάδες ποιότητας επαληθεύουν σχολαστικά, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα αυτοκίνητα ανταποκρίνεται πλήρως στα πρότυπα ποιότητας, ελέγχου και αξιοπιστίας της Toyota.

Κι εδώ πρέπει να αναφέρουμε πως μια από τις βασικές αρχές της Toyota είναι πως η ποιότητα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ίδιας της παραγωγικής διαδικασίας. Αυτή η αρχή διασφαλίζει ότι τα προβλήματα δεν μεταδίδονται μέσω της γραμμής παραγωγής από τον έναν σταθμό εργασίας στον άλλον. Σε περίπτωση που εντοπιστεί πρόβλημα σε κάποιον σταθμό το μέλος της ομάδας αναφέρει αμέσως το πρόβλημα. Κι αν το πρόβλημα δεν επιλυθεί, η γραμμή σταματά στον επόμενο διαθέσιμο σταθμό.  

Κι ενώ η γραμμή παραγωγής συνεχίζει να κινείται με τον γνώριμο, σχεδόν ρυθμό της, η TMMF προετοιμάζεται ήδη για το επόμενο κεφάλαιο. Στις 20 Ιουλίου, θα ξεκινήσει η παραγωγή του ανανεωμένου Yaris Cross, του μοντέλου που έχει εξελιχθεί στον βασικό πυλώνα της παραγωγικής δραστηριότητας του εργοστασίου και σε ένα από τα σημαντικότερα B-SUV της ευρωπαϊκής αγοράς. Όπως διαβάσατε ήδη, η αρχική τιμή του ανανεωμένου Toyota Yaris Cross ορίζεται στις €24.470 και ο βασικός εξοπλισμός είναι ακόμα πιο πλούσιος, δημιουργώντας έτσι μια πολύ δελεαστική σχέση τιμής-αξίας.

Έπειτα από μια πολύ ενδιαφέρουσα μέρα μέσα στις εγκαταστάσεις της TMMF, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι το πραγματικό επίτευγμα δεν είναι μόνο τα περισσότερα από 283.000 αυτοκίνητα που παράγονται κάθε χρόνο ή το γεγονός ότι ένα νέο Yaris Cross ολοκληρώνεται κάθε 58 δευτερόλεπτα. Είναι η ικανότητα ενός εργοστασίου να συνδυάζει ανθρώπους, τεχνολογία και διαδικασίες σε έναν βαθμό που η παραγωγή μοιάζει σχεδόν αβίαστη.

Και αυτός είναι ίσως ο βασικότερος λόγος που, σχεδόν 25 χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του, το εργοστάσιο της Toyota στο Valenciennes εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα παραγωγικά κέντρα της εταιρείας παγκοσμίως και σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.