Για δεκαετίες, η οδηγική απόλαυση μετριόταν σχεδόν αποκλειστικά σε km/h, ίππους και δευτερόλεπτα. Όσο ταχύτερο το αυτοκίνητο τόσο εντονότερη, υποτίθεται, και η συγκίνηση πίσω από το τιμόνι.

Νέα νευροφυσιολογική μελέτη που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της Castrol έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την απλουστευτική εξίσωση. Σύμφωνα με τα ευρήματά της, η ταχύτητα μπορεί να ενισχύσει την εμπειρία, αλλά δεν είναι εκείνη που δημιουργεί την πραγματική οδηγική απόλαυση.

Η οδηγική απόλαυση δεν βρίσκεται απαραίτητα στο πόσο γρήγορα πηγαίνεις. Βρίσκεται στο πόσο πολύ αισθάνεσαι ότι οδηγείς

Ο σημαντικότερος παράγοντας είναι η αίσθηση ότι ο οδηγός παραμένει απόλυτα συγκεντρωμένος, συμμετέχει ενεργά και έχει τον έλεγχο του αυτοκινήτου.

Μέτρησαν εγκέφαλο, καρδιά, μάτια και δέρμα Η μελέτη Castrol EDGE «Thrill of Driving» πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τη βρετανική εταιρεία νευροεπιστημών Brainbox, στις εγκαταστάσεις του PalmerSport στο Bedfordshire της Αγγλίας.

Οι δέκα συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε έξι διαφορετικές οδηγικές συνθήκες, άλλοτε ως οδηγοί και άλλοτε ως επιβάτες. Στη διάρκεια των δοκιμών καταγραφόταν ταυτόχρονα η δραστηριότητα του εγκεφάλου, της καρδιάς, των ματιών και του δέρματός τους.

Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν ηλεκτροεγκεφαλογράφημα 30 καναλιών, μέτρηση της μεταβλητότητας του καρδιακού ρυθμού, καταγραφή της ηλεκτρικής αγωγιμότητας του δέρματος και σύστημα παρακολούθησης του βλέμματος.

Οι συμμετέχοντες οδήγησαν μια McLaren Artura GT4 σε κλειστή πίστα, μονοθέσια καρτ και ένα ανοιχτό αγωνιστικό JPLM. Πέρασαν επίσης από απαιτητική εκτός δρόμου διαδρομή με Land Rover Defender, ενώ δοκίμασαν και το JPLM από τη θέση του επιβάτη, με επαγγελματία οδηγό να το πιέζει στα όριά του.

Όλες οι δραστηριότητες πραγματοποιήθηκαν σε κλειστές, ελεγχόμενες εγκαταστάσεις και υπό την επίβλεψη εκπαιδευτών.

Η πραγματική απόλαυση αρχίζει όταν «κλειδώνει» ο οδηγός Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι η οδηγική ευχαρίστηση προκύπτει από τον συνδυασμό τριών παραγόντων: της σωματικής διέγερσης, της πνευματικής συμμετοχής και της συναισθηματικής ισορροπίας μεταξύ ενθουσιασμού και φόβου.

Όταν και οι τρεις παράγοντες βρίσκονται σε υψηλό αλλά διαχειρίσιμο επίπεδο, ο οδηγός περνά σε μια κατάσταση την οποία οι ερευνητές περιγράφουν ως «ελεγχόμενη εμβύθιση». Πρόκειται για το γνωστό «flow»: τη στιγμή κατά την οποία οδηγός και αυτοκίνητο μοιάζουν να λειτουργούν ως ενιαίο σύνολο.

«Η απόλαυση δεν έχει να κάνει με την ταχύτητα, αλλά με τη συγκέντρωση», εξηγεί ο Dan Phillips, συνιδρυτής και διευθυντής της Brainbox. «Τα δεδομένα δείχνουν ότι η πραγματική συγκίνηση εμφανίζεται όταν ο οδηγός αφοσιώνεται ολοκληρωτικά και αυτό μπορεί να παρατηρηθεί στον εγκέφαλο, στην καρδιά και στα μάτια».

Η McLaren Artura GT4 έφερε τον εγκέφαλο σε κατάσταση «flow» Η εντονότερη θετική απόκριση καταγράφηκε όταν οι συμμετέχοντες οδηγούσαν τη McLaren Artura GT4 στην πίστα. Η εγκεφαλική δραστηριότητα που συνδέεται με τη βαθιά συγκέντρωση έφτασε στο υψηλότερο επίπεδο, ενώ το σώμα παρέμενε σε εγρήγορση χωρίς να εμφανίζει τις ενδείξεις γνωστικής υπερφόρτωσης που συνοδεύουν τον φόβο.

Το βλέμμα των οδηγών παρέμενε καρφωμένο στην ιδανική γραμμή, με κατά μέσο όρο 70 προσηλώσεις στην κορυφή της στροφής ανά λεπτό. Παράλληλα, ανοιγόκλειναν τα μάτια μόλις 2,5 φορές το λεπτό, έναντι 15 έως 20 φορών σε κατάσταση ηρεμίας.

Ο καρδιακός ρυθμός τους αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά 43,8 παλμούς το λεπτό. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι αυξημένοι παλμοί από μόνοι τους δεν αποδεικνύουν απόλαυση. Η καρδιά μπορεί να αντιδράσει με παρόμοιο τρόπο και στον φόβο. Γι’ αυτό τα δεδομένα από την καρδιά συνδυάστηκαν με την εγκεφαλική δραστηριότητα, την κίνηση των ματιών και την αγωγιμότητα του δέρματος.

Γρήγορα ως επιβάτης, πιο ευτυχισμένος με 8 km/h Το πιο αποκαλυπτικό εύρημα δεν προέκυψε από τη McLaren, αλλά από τη σύγκριση των υπόλοιπων δοκιμών. Όταν οι συμμετέχοντες βρέθηκαν ως επιβάτες στο αγωνιστικό JPLM, κινούμενοι με μεγάλη ταχύτητα και με επαγγελματία οδηγό στο τιμόνι, η καταγεγραμμένη απόλαυση ήταν χαμηλότερη ακόμη και από εκείνη του καρτ ή της αργής εκτός δρόμου διαδρομής. Στην τελευταία, μάλιστα, η μέση ταχύτητα με το Land Rover Defender δεν ξεπερνούσε τα 8 km/h.

Παρότι η γρήγορη βόλτα με το αγωνιστικό προκάλεσε έντονη σωματική αντίδραση, τα δεδομένα παρέπεμπαν περισσότερο σε άγχος παρά σε ευχαρίστηση. Η εγκεφαλική δραστηριότητα που συνδέεται με τη συγκέντρωση μειώθηκε, ενώ αυξήθηκαν οι ενδείξεις στρες και γνωστικής υπερφόρτωσης.

Η διαφορά αποτυπώθηκε καθαρά και στα μάτια. Από τα μόλις 2,5 βλεφαρίσματα και τις 70 σταθερές προσηλώσεις ανά λεπτό κατά την οδήγηση της McLaren, οι συμμετέχοντες έφτασαν στα 40 βλεφαρίσματα και στις 190 απότομες μετατοπίσεις του βλέμματος όταν κάθισαν στη θέση του επιβάτη. Η ταχύτητα παρέμενε υψηλή, αλλά ο έλεγχος είχε χαθεί. Και μαζί του χάθηκε μεγάλο μέρος της απόλαυσης.

Δεν χρειάζεσαι 500 ίππους για να ευχαριστηθείς την οδήγηση Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από την Castrol και βασίστηκε σε μικρό δείγμα δέκα συμμετεχόντων. Συνεπώς, τα αποτελέσματά της δεν μπορούν να θεωρηθούν οριστική επιστημονική απόδειξη για το πώς αντιδρά κάθε οδηγός. Επιβεβαιώνουν, ωστόσο, κάτι που οι φίλοι της οδήγησης γνωρίζουν εδώ και χρόνια: Η ταχύτητα και η ισχύς από μόνες τους δεν αρκούν.

Ένα ελαφρύ αυτοκίνητο σε έναν δρόμο που ρέει, ένα καρτ σε μια τεχνική πίστα ή ακόμη και ένα 4x4 που σκαρφαλώνει με ταχύτητα βαδίσματος μπορούν να προσφέρουν περισσότερη απόλαυση από ένα πανίσχυρο μοντέλο στο οποίο ο άνθρωπος πίσω από το τιμόνι αισθάνεται περισσότερο θεατής παρά οδηγός.

Σε μια εποχή κατά την οποία τα αυτοκίνητα γίνονται ολοένα ισχυρότερα, βαρύτερα και πιο απομονωμένα από τον δρόμο, το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία για ολόκληρη την αυτοκινητοβιομηχανία. Διότι η επόμενη μεγάλη μάχη δεν θα κριθεί μόνο στην επιτάχυνση ή στην τελική ταχύτητα, αλλά στο ποιο αυτοκίνητο θα καταφέρει να κρατήσει πραγματικά τον οδηγό μέσα στην εμπειρία.

Τελικά, η οδηγική απόλαυση δεν βρίσκεται απαραίτητα στο πόσο γρήγορα πηγαίνεις. Βρίσκεται στο πόσο πολύ αισθάνεσαι ότι οδηγείς.