Οι κάμερες αυτοκινήτου (dash cameras) κερδίζουν έδαφος και στην Ελλάδα, καθώς όλο και περισσότεροι οδηγοί αναζητούν έναν τρόπο να καταγράφουν όσα συμβαίνουν στον δρόμο και να προστατεύονται σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος. 

Ωστόσο, η χρήση τους εγείρει σημαντικά νομικά ερωτήματα: Eπιτρέπεται η καταγραφή και μπορεί το βίντεο να αξιοποιηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο σε δικαστήριο; Καθώς το νομικό πλαίσιο που ίσχυε στη βάση του δεν έχει αλλάξει, αλλά πλέον το υλικό μπορεί να γίνει αποδεκτό υπό προϋποθέσεις από τη Δικαιοσύνη, ας δούμε τι ισχύει. 

Η dash camera μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την απόδειξη των συνθηκών ενός τροχαίου, χωρίς αυτό να εγγυάται ότι το υλικό θα γίνει δεκτό από το δικαστήριο

Αφορμή για το συγκεκριμένο άρθρο είναι μια υπόθεση ατυχήματος που έφτασε σε δικαστική αίθουσα της χώρας και η οποία ακόμη δεν έχει τελεσιδικήσει. Για ευνόητους λόγους δεν μπορούμε να αναφέρουμε λεπτομέρειες έως ότου η Δικαιοσύνη αποφανθεί, όμως το θέμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Η απάντηση λοιπόν δεν είναι απόλυτη, καθώς η νομιμότητα εξαρτάται από τον τρόπο λειτουργίας της κάμερας, τον σκοπό της καταγραφής και τη χρήση του υλικού.

Το βασικό νομικό πλαίσιο περιλαμβάνει τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ) και τον Ν. 4624/2019. Όταν μια κάμερα καταγράφει αναγνωρίσιμα πρόσωπα ή πινακίδες οχημάτων, το υλικό ενδέχεται να αποτελεί προσωπικό δεδομένο. Επομένως, η τοποθέτηση μιας dash camera δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται αυτομάτως η συνεχής καταγραφή δημόσιων χώρων ή η απεριόριστη αποθήκευση εικόνων τρίτων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διάκριση ανάμεσα στην καταγραφή για την προστασία των δικαιωμάτων του οδηγού και στη δημόσια δημοσίευση του βίντεο. Ένα απόσπασμα που παραδίδεται στις αρμόδιες αρχές για τη διερεύνηση ενός ατυχήματος δεν αντιμετωπίζεται κατ’ ανάγκη με τον ίδιο τρόπο όπως ένα βίντεο που αναρτάται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εκθέτοντας πρόσωπα και πινακίδες.

Μπορεί όμως το βίντεο να χρησιμοποιηθεί ως αποδεικτικό στοιχείο; Εφόσον η κάμερα καταγράψει μια σύγκρουση, παραβίαση προτεραιότητας ή άλλη κρίσιμη παράβαση, το υλικό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο. Δεν γίνεται, όμως, αυτομάτως δεκτό σε κάθε δικαστική διαδικασία.

Η αξιοποίησή του εξαρτάται από τις περιστάσεις της υπόθεσης, τον τρόπο απόκτησής του και τους κανόνες της αντίστοιχης διαδικασίας. Στην ποινική δικαιοσύνη, το άρθρο 177 παρ. 2 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας θέτει περιορισμούς στη χρήση αποδεικτικών μέσων που έχουν αποκτηθεί παράνομα. Η νομολογία του Αρείου Πάγου, μεταξύ άλλων η απόφαση 254/2021, καταδεικνύει ότι η αξιοποίηση βιντεοληπτικού υλικού εξετάζεται με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα κάθε υπόθεσης. Η απόφαση, πάντως, δεν αφορά ειδικά τις dash cameras ούτε καθιερώνει γενική άδεια χρήσης τους.

Τι πρέπει να κάνει λοιπόν ο οδηγός; Σε περίπτωση ατυχήματος, συνιστάται η διατήρηση του πρωτότυπου αρχείου, χωρίς επεξεργασία, καθώς και η ασφαλής δημιουργία αντιγράφου. Η καταγραφή της ημερομηνίας, της ώρας και του τόπου του συμβάντος μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αξιολόγησή του.

Η dash camera μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την απόδειξη των συνθηκών ενός τροχαίου, χωρίς αυτό να εγγυάται ότι το υλικό θα γίνει δεκτό από το δικαστήριο. Γι’ αυτό, πριν από τη χρήση ή τη δημοσιοποίησή του, είναι σκόπιμο ο οδηγός να συμβουλευτεί δικηγόρο.

Το βασικό συμπέρασμα είναι πως η αποδεικτική αξία μιας καταγραφής και η νομιμότητα της λήψης της είναι δύο διαφορετικά ζητήματα, τα οποία κρίνονται με βάση το ισχύον δίκαιο και τις περιστάσεις κάθε περίπτωσης.