Οι ροδιές δύο Land Rover σε προστατευόμενη περιοχή στην Ισλανδία έγιναν σύμβολο της καταστροφής που μπορεί να προκαλέσει ένα αυτοκίνητο όταν βγει εκτός διαδρομής. 

Και η ιστορία ανοίγει μια συζήτηση που μας αφορά πολύ περισσότερο απ' όσο νομίζουμε. Την υπόθεση ανέδειξε με εκτενές ρεπορτάζ το ισλανδικό μέσο The Reykjavík Grapevine, το οποίο κατέγραψε τόσο την έκταση της περιβαλλοντικής ζημιάς όσο και τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε στην Ισλανδία.

Το περιστατικό επανέφερε στο προσκήνιο μια παλιά συζήτηση στην Ισλανδία: πού σταματά η ελευθερία της εξερεύνησης και πού αρχίζει η ευθύνη απέναντι στη Φύση;

Υπάρχουν ζημιές που αποκαθίστανται σε λίγες ημέρες και άλλες που παραμένουν ορατές για δεκαετίες. Στην Ισλανδία, οι αρχές εκτιμούν ότι οι βαθιές ροδιές που άφησαν δύο Γάλλοι τουρίστες οδηγώντας εκτός δρόμου σε προστατευόμενη περιοχή θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να εξαφανιστούν, σε ένα οικοσύστημα όπου η αναγέννηση της βλάστησης είναι εξαιρετικά αργή.

Οι δύο τουρίστες κινούνταν με Land Rover Defender στα ισλανδικά υψίπεδα, όταν αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τις καθορισμένες διαδρομές και να οδηγήσουν πάνω σε παρθένο έδαφος. Το αποτέλεσμα ήταν ένα δίκτυο από βαθιές χαρακιές στο ευαίσθητο ηφαιστειακό τοπίο, εικόνες που προκάλεσαν οργή στην Ισλανδία και έγιναν πρωτοσέλιδο στον τοπικό Τύπο.

Σε πολλές χώρες, ένα σύντομο πέρασμα ενός 4x4 από μια ανοιχτή έκταση ίσως να μη θεωρηθεί κάτι ιδιαίτερο. Στην Ισλανδία όμως ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Το λεπτό στρώμα βλάστησης που καλύπτει μεγάλο μέρος της χώρας αναπτύσσεται εξαιρετικά αργά, ενώ κάτω από αυτό βρίσκεται συχνά χαλαρό ηφαιστειακό υπόστρωμα. 

Μία μόνο διέλευση ενός βαριού αυτοκινήτου μπορεί να διαλύσει το προστατευτικό αυτό στρώμα και να αφήσει σημάδια που παραμένουν ορατά για δεκαετίες, ακόμη και μισό αιώνα σε ορισμένες περιοχές. Γι' αυτό και η οδήγηση εκτός σηματοδοτημένων διαδρομών απαγορεύεται αυστηρά, ανεξάρτητα από το αν το αυτοκίνητο είναι ένα σκληροτράχηλο 4x4 ή ένα απλό SUV.

Το περιστατικό επανέφερε στο προσκήνιο μια παλιά συζήτηση στην Ισλανδία: πού σταματά η ελευθερία της εξερεύνησης και πού αρχίζει η ευθύνη απέναντι στη Φύση.

Η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Δεν πρόκειται απλώς για λίγες ροδιές στο χώμα. Πρόκειται για ένα αποτύπωμα που αλλοιώνει ένα φυσικό τοπίο για πολλά χρόνια, σε μια χώρα που έχει επενδύσει στην προστασία της άγριας φύσης ως στοιχείο της εθνικής της ταυτότητας. Γι' αυτό και η αντίδραση των αρχών ήταν άμεση, ενώ η υπόθεση βρίσκεται υπό διερεύνηση, καθώς η οδήγηση εκτός δρόμου θεωρείται σοβαρή περιβαλλοντική παράβαση.

Η ιστορία αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν τη δει κάποιος μέσα από ελληνικό πρίσμα. Στη χώρα μας υπάρχουν επίσης προστατευόμενες περιοχές, εθνικά πάρκα και ζώνες Natura, όπου ισχύουν περιορισμοί ή ακόμη και απαγορεύσεις στην κίνηση μηχανοκίνητων οχημάτων. Ωστόσο, η εφαρμογή των κανόνων και κυρίως η επιτήρηση παραμένουν συχνά ελλιπείς. Δεν είναι σπάνιο να βλέπεις αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες να κινούνται σε παραλίες, αμμοθίνες, δασικούς δρόμους ή ευαίσθητα ορεινά οικοσυστήματα, προκαλώντας θόρυβο, διάβρωση του εδάφους και όχληση της άγριας ζωής.

Η διαφορά με την Ισλανδία δεν βρίσκεται μόνο στη νομοθεσία. Βρίσκεται κυρίως στην κουλτούρα προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και στη συνέπεια με την οποία εφαρμόζονται οι κανόνες. Διότι, όσο εντυπωσιακές κι αν είναι οι δυνατότητες ενός σύγχρονου 4x4, η μεγαλύτερη απόδειξη υπευθυνότητας είναι να γνωρίζει ο οδηγός πότε δεν πρέπει να το χρησιμοποιήσει εκτός δρόμου.