Τα φορτηγά διαθέτουν εδώ και χρόνια ειδική πίσω προστατευτική μπάρα, σχεδιασμένη ώστε να αποτρέπει το πιο εφιαλτικό σενάριο σε μια σύγκρουση: να περάσει ένα επιβατικό κάτω από το ρυμουλκούμενο. 

Ωστόσο, νέα δοκιμή του γερμανικού οργανισμού ADAC δείχνει ότι στην πράξη το συγκεκριμένο σύστημα δεν είναι πάντα τόσο αποτελεσματικό όσο θα περίμενε κάποιος. Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, καθώς αποκαλύπτουν ότι υπό συγκεκριμένες συνθήκες, η προστασία μπορεί να αποκολληθεί από το πλαίσιο του φορτηγού, αφήνοντας το επιβατικό χωρίς κανένα ουσιαστικό εμπόδιο πριν βρεθεί κάτω από το ρυμουλκούμενο.

Ο Euro NCAP ζητά την αναθεώρηση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών, επισημαίνοντας ότι στις ΗΠΑ εφαρμόζονται ήδη αυστηρότερα πρότυπα για τις πίσω διατάξεις προστασίας των ρυμουλκούμενων

Η σημασία του προβλήματος αποτυπώνεται και στα στατιστικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία στη Γερμανία για το 2023, περισσότεροι από ένας στους πέντε ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία δυστυχήματα ενεπλάκησαν σε ατύχημα με βαρέα οχήματα. Συνολικά καταγράφηκαν 584 θάνατοι, ενώ σε περίπου έξι στις δέκα περιπτώσεις το όχημα που προσέκρουσε ήταν επιβατικό αυτοκίνητο.

Για να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα του συστήματος, ο ADAC πραγματοποίησε δοκιμή πρόσκρουσης χρησιμοποιώντας ένα Tesla Model 3, το οποίο συγκρούστηκε με ταχύτητα 56 km/h σε σταματημένο ημί-ρυμουλκούμενο.

Η πρόσκρουση δεν ήταν απολύτως μετωπική, αλλά πραγματοποιήθηκε με επικάλυψη 75%, προσομοιώνοντας ένα ιδιαίτερα ρεαλιστικό σενάριο, όπου ο οδηγός επιχειρεί την τελευταία στιγμή να αποφύγει το φορτηγό.

Το αποτέλεσμα ήταν αποκαλυπτικό. Η μεταλλική δοκός που βρίσκεται στο πίσω μέρος του φορτηγού αποσπάστηκε από τα σημεία στήριξής της σχεδόν αμέσως ύστερα από την πρόσκρουση. Χωρίς αυτήν, τίποτα δεν εμπόδισε το αυτοκίνητο να εισχωρήσει κάτω από το ρυμουλκούμενο μέχρι σχεδόν τη μεσαία κολόνα.

Η τελική ακινητοποίηση του Model 3 επήλθε μόνο όταν χτύπησε στον πίσω άξονα του φορτηγού. Σε πραγματικές συνθήκες, ένα τόσο μεγάλο επίπεδο διείσδυσης θα μπορούσε να αποδειχθεί μοιραίο για τους επιβάτες, καθώς παρακάμπτεται ουσιαστικά ολόκληρη η ζώνη προστασίας που προσφέρει η δομή του αυτοκινήτου.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι to Tesla Model 3 δεν αποτελεί το πρόβλημα της συγκεκριμένης δοκιμής. Το μοντέλο έχει αποσπάσει πολύ υψηλές βαθμολογίες στις δοκιμές ασφαλείας του Euro NCAP και λειτούργησε ουσιαστικά ως το όχημα δοκιμών. Η αδυναμία εντοπίζεται στην ίδια την προστατευτική κατασκευή του φορτηγού.

Οι μηχανικοί του ADAC διαπίστωσαν δύο βασικά σημεία αδυναμίας. Το πρώτο αφορά τα μπουλόνια που συγκρατούν τη δοκό στο πλαίσιο του ρυμουλκούμενου και το δεύτερο τους κάθετους βραχίονες στήριξης. Κατά τη σύγκρουση δημιουργούνται τεράστιες δυνάμεις λόγω του μεγάλου μοχλοβραχίονα μεταξύ του σημείου πρόσκρουσης και των βάσεων στήριξης, με αποτέλεσμα η κατασκευή να μην μπορεί να τις απορροφήσει.

Σύμφωνα με τον γερμανικό οργανισμό, απαιτείται σημαντικά ισχυρότερη σύνδεση της προστατευτικής δοκού με το κύριο πλαίσιο του ρυμουλκούμενου ώστε το σύστημα να επιτελεί πραγματικά τον σκοπό του.

Παρότι στις Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιούνται ήδη πιο ανθεκτικές λύσεις σε αρκετές περιπτώσεις, αντίστοιχες προδιαγραφές δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί ευρέως στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η συγκεκριμένη δοκιμή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Τα ευρήματα επιβεβαιώνονται και από πρόσφατη έρευνα του Euro NCAP, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι συγκρούσεις υποσφήνωσης κάτω από φορτηγά και ρυμουλκούμενα ευθύνονται δυνητικά για περίπου 400 θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Σύμφωνα με τον οργανισμό, το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, οι πίσω μπάρες προστασίας πολλών ρυμουλκούμενων δεν είναι αρκετά ανθεκτικές ώστε να συγκρατήσουν ένα επιβατικό αυτοκίνητο σε μια σφοδρή πρόσκρουση. Από την άλλη, ορισμένα -κυρίως παλαιότερης γενιάς- συστήματα αυτόματου φρεναρίσματος (AEB) δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν εγκαίρως το πίσω μέρος ενός φορτηγού, με αποτέλεσμα να μην ενεργοποιείται έγκαιρα η πέδηση έκτακτης ανάγκης.

Το Euro NCAP ζητά πλέον την αναθεώρηση των ευρωπαϊκών προδιαγραφών, επισημαίνοντας ότι στις ΗΠΑ εφαρμόζονται ήδη αυστηρότερα πρότυπα για τις πίσω διατάξεις προστασίας των ρυμουλκούμενων, τα οποία έχουν αποδειχθεί σημαντικά πιο αποτελεσματικά στον περιορισμό των θανατηφόρων συνεπειών τέτοιων συγκρούσεων.

Η συγκεκριμένη δοκιμή υπενθυμίζει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο γιατί η τήρηση αποστάσεων ασφαλείας πίσω από φορτηγά είναι ζωτικής σημασίας. Ακόμη κι αν τα βαρέα οχήματα διαθέτουν την προβλεπόμενη προστασία, αυτή δεν εγγυάται ότι θα αποτρέψει την υποσφήνωση σε κάθε είδους σύγκρουση.

Τα αποτελέσματα του ADAC αναμένεται να ενισχύσουν την πίεση προς τους ευρωπαϊκούς φορείς για αναθεώρηση των προδιαγραφών που διέπουν τις διατάξεις για την προστασίας των φορτηγών από πίσω. Καθώς οι κατασκευαστές εξελίσσουν συνεχώς τα συστήματα ενεργητικής ασφάλειας των επιβατικών αυτοκινήτων, η αντίστοιχη αναβάθμιση των παθητικών συστημάτων στα βαρέα οχήματα θεωρείται πλέον κρίσιμο βήμα για τη μείωση των θανατηφόρων τροχαίων στην Ευρώπη.