Τι σχέση μπορεί να έχει μια μπάλα πάνω στο καπό ενός Ford Capri με την κατανάλωση καυσίμου; Αν πίσω από το τιμόνι βρίσκεται ο Sir Jackie Stewart, πολύ μεγαλύτερη απ' όσο φαντάζεσαι.

Πολύ πριν μπουν στο λεξιλόγιό μας όροι όπως «eco-driving», πολύ πριν τα αυτοκίνητα αρχίσουν να μας βαθμολογούν για το πόσο οικονομικά οδηγούμε και φυσικά δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα υβριδικά συστήματα, ο Jackie Stewart είχε ήδη τη δική του συνταγή.

Ένα Ford Capri, μια μπάλα κι ένας τρις Παγκόσμιος Πρωταθλητής: Το 1974 ο Jackie Stewart δίδασκε ήδη αυτό που σήμερα αποκαλούμε eco-driving

Και ήταν εξαιρετικά απλή: ό,τι κι αν κάνεις πίσω από το τιμόνι, κάν' το ομαλά.

Ένα απολαυστικό απόσπασμα από το αρχείο του BBC μάς γυρίζει πίσω στο 1974. Ο Σκωτσέζος είχε μόλις αποχωρήσει από τη Formula 1 ως τρις Παγκόσμιος Πρωταθλητής και καθόταν πίσω από το τιμόνι ενός Ford Capri για να δείξει ότι οι αρχές που κάνουν έναν οδηγό γρήγορο στην πίστα μπορούν να τον κάνουν καλύτερο -και οικονομικότερο- και στον δρόμο. 

Το «όργανο μέτρησης» δεν είχε ούτε οθόνη ούτε αισθητήρες. Πάνω στο καπό του Capri υπήρχε ένα ρηχό δοχείο και μέσα του μια μπάλα. Η αποστολή του Stewart ήταν να επιταχύνει, να φρενάρει και να στρίβει χωρίς να την πετάξει έξω. Ακούγεται εύκολο. Δεν είναι.

Η μπάλα λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας εξαιρετικά απλός δείκτης των διαμήκων και πλευρικών επιταχύνσεων. Απότομο γκάζι, δυνατό φρενάρισμα ή βίαιη αλλαγή κατεύθυνσης και φεύγει από τη θέση της. Ο Stewart αντιθέτως προσπαθεί να κρατά όλες τις κινήσεις του όσο γίνεται πιο προοδευτικές. Ήρεμο άνοιγμα του γκαζιού, απαλή πέδηση, μικρές και ακριβείς κινήσεις στο τιμόνι.

Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον: Ο Stewart δεν θεωρούσε αυτή την τεχνική απλώς τρόπο οικονομικής οδήγησης. Ήταν η ίδια φιλοσοφία με την οποία οδηγούσε γρήγορα. Η ομαλότητα αποτελούσε ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αγωνιστικής τεχνικής του. Το BBC έχει περιγράψει την οδήγησή του ως κλινικά ακριβή και φαινομενικά αβίαστη, με τον ίδιο να χρησιμοποιεί συχνά την έκφραση «άσε το αυτοκίνητο να κάνει τη δουλειά».

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ Ford Capri Mk1 1969-1973, ευρωπαϊκό pony car [video]

Αρκετά χρόνια αργότερα, ο Ari Vatanen θα περιέγραφε με διαφορετικά λόγια την ίδια αρχή. Μιλώντας για το Peugeot 205 T16, έλεγε ότι ο ιδανικός τρόπος να το οδηγήσεις ήταν να χρησιμοποιείς το τιμόνι όσο το δυνατόν λιγότερο. Σαν μαέστρος που διευθύνει ορχήστρα: μικρές, ακριβείς κινήσεις και το αυτοκίνητο κάνει τα υπόλοιπα. Η οικονομία κινήσεων, είτε μιλάμε για τον Stewart στην άσφαλτο είτε για τον Vatanen σε ειδική διαδρομή, δεν είναι ένδειξη αργής οδήγησης. Είναι συχνά ένδειξη γρήγορης οδήγησης.

Σε μεταγενέστερο αφιέρωμα του BBC, ο Παγκόσμιος Πρωταθλητής του 1979 Jody Scheckter εξηγούσε επίσης ότι το μυστικό της τεχνικής «Stewart» ήταν η ομαλότητα, έτσι ώστε ο οδηγός να αξιοποιεί όσο το δυνατόν καλύτερα τη διαθέσιμη πρόσφυση των ελαστικών. Και κάπου εδώ μια τηλεοπτική άσκηση ηλικίας άνω του μισού αιώνα γίνεται απροσδόκητα επίκαιρη.

Διότι η οικονομική οδήγηση εξακολουθεί να βασίζεται στις ίδιες θεμελιώδεις αρχές. Πρόβλεψη της κίνησης, διατήρηση της φόρας του αυτοκινήτου και αποφυγή άσκοπων επιταχύνσεων και επιβραδύνσεων. Κάθε φορά που επιταχύνεις για να φρενάρεις λίγο αργότερα, έχεις καταναλώσει ενέργεια που ουσιαστικά πέταξες.

Ο Stewart το εξηγούσε πριν από 52 χρόνια χωρίς μενού «Eco», ανάκτηση ενέργειας ή ένδειξη κατανάλωσης στον πίνακα οργάνων. Μόνο με ένα Capri και μια μπάλα.

Το ακόμη ωραιότερο είναι ότι ο άνθρωπος που δίδασκε να οδηγείς έτσι είχε κατακτήσει τρία Παγκόσμια Πρωταθλήματα Formula 1. Το 1969, το 1971 και το 1973, φτάνοντας στις 27 νίκες Grand Prix -αριθμός που τότε αποτελούσε ρεκόρ και χρειάστηκε 14 χρόνια για να καταρριφθεί από τον Alain Prost.

Παράλληλα, ο Stewart υπήρξε από τους σημαντικότερους υπέρμαχους της ασφάλειας στη Formula 1 σε μια εποχή κατά την οποία τα θανατηφόρα δυστυχήματα αποτελούσαν τραγικά συχνό κομμάτι του σπορ. Το BBC επισημαίνει ότι συνέχισε να πιέζει για υψηλότερα πρότυπα ασφαλείας ακόμη και ύστερα από την αποχώρησή του.

Υπάρχει βέβαια και μια τελευταία ειρωνεία στην ιστορία. Το Capri που οδηγούσε τότε ο Stewart δεν έχει σχεδόν τίποτα κοινό με εκείνο που φέρει σήμερα το ίδιο όνομα. Το μοντέλο του 1974 ανήκε στην εποχή του κλασικού κουπέ της Ford -η δεύτερη γενιά λανσαρίστηκε ακριβώς εκείνη τη χρονιά.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ Test drive: Ford Capri RWD ER, ξαναγράφοντας την Ιστορία

Σήμερα το όνομα «Capri» βρίσκεται πάνω σε ένα ηλεκτρικό crossover. Άλλαξαν λοιπόν το αυτοκίνητο, η τεχνολογία και ο τρόπος με τον οποίο παράγεται και ανακτάται η ενέργεια. Η συμβουλή του Jackie Stewart όμως δεν γέρασε καθόλου: Όσο πιο ομαλά οδηγείς τόσο καλύτερα για το αυτοκίνητο, τους επιβάτες και την κατανάλωση. Και, όπως απέδειξε ο ίδιος, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οδηγείς και αργά.