Οι εξετάσεις για δίπλωμα οδήγησης μπορεί να είναι αγχωτικές. Πρέπει να ελέγξεις καθρέφτες, να ξεκινήσεις σωστά, να αλλάξεις ταχύτητες, να τηρήσεις τον ΚΟΚ και κυρίως να μην κάνεις κάποιο από τα λάθη που οδηγούν σε άμεση απόρριψη.

Για τον υποψήφιο του συγκεκριμένου βίντεο, όμως, λείπει μία μάλλον ασήμαντη λεπτομέρεια: Το αυτοκίνητο. Το απόσπασμα, το οποίο κυκλοφορεί εδώ και περίπου δύο χρόνια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έγινε ξανά viral, παρουσιάζεται ως εξέταση οδήγησης στο Αφγανιστάν. Ο «εξεταστής» κάθεται πίσω από ένα γραφείο και δίνει διαδοχικά εντολές στον υποψήφιο, ο οποίος πρέπει να αποδείξει τις ικανότητές του οδηγώντας ένα εντελώς… αόρατο αυτοκίνητο.

Ένα δίπλωμα που επίσημα κόστιζε το 2014 720 αφγάνι μπορούσε να αγοραστεί παράνομα στην Καμπούλ έναντι περίπου 8.000 αφγάνι, χωρίς μαθήματα ή πρακτική εξέταση

Γκάζι, συμπλέκτης και αλλαγή ταχύτητας Ο εξεταζόμενος αρχίζει να μιμείται με αξιοθαύμαστη σοβαρότητα όλα όσα θα έκανε πίσω από το τιμόνι. Πατά το φανταστικό πεντάλ του συμπλέκτη, επιλέγει σχέση από έναν ανύπαρκτο λεβιέ και περιστρέφει το νοητό τιμόνι.

Όταν ο εξεταστής τού ζητά να επιταχύνει, εκείνος δεν περιορίζεται στις κινήσεις. Προσθέτει και τα απαραίτητα ηχητικά εφέ, μιμούμενος τον κινητήρα καθώς ανεβάζει στροφές.

Στη συνέχεια έρχεται η εντολή για αλλαγή ταχύτητας και, λίγο αργότερα, για φρενάρισμα. Ο υποψήφιος εκτελεί τα πάντα χωρίς δισταγμό και ολοκληρώνει την υποτιθέμενη δοκιμασία χωρίς να κάψει ούτε σταγόνα καυσίμου.

Αν η εξέταση περιλάμβανε και παρκάρισμα, το πιθανότερο είναι ότι θα το πετύχαινε με την πρώτη. Με αόρατο αυτοκίνητο, άλλωστε, ακόμη και οι γρατζουνιές παραμένουν αόρατες.

Πραγματική εξέταση ή καλοστημένο σκετς; Το βίντεο έχει αναπαραχθεί από εκατοντάδες λογαριασμούς ως αυθεντική εξέταση για δίπλωμα οδήγησης σε αγροτική περιοχή του Αφγανιστάν. Ωστόσο, δεν συνοδεύεται από αξιόπιστες πληροφορίες για τον τόπο, τον χρόνο ή τις συνθήκες της λήψης.

Αντίθετα, αρκετές μεταγενέστερες αναρτήσεις το χαρακτηρίζουν σατιρικό ή σκηνοθετημένο απόσπασμα. Δεν υπάρχει επίσης καμία τεκμηριωμένη ένδειξη ότι το «θέατρο οδήγησης» αποτελεί επίσημη ή ανεπίσημη μέθοδο εξέτασης στη χώρα.

Με απλά λόγια, όλα δείχνουν ότι παρακολουθούμε ένα κωμικό σκετς που απέκτησε δεύτερη ζωή όταν αποσπάστηκε από το αρχικό του πλαίσιο και παρουσιάστηκε ως πραγματικό γεγονός. Η ιστορία θα μπορούσε να τελειώσει εκεί, εάν το σύστημα έκδοσης αδειών οδήγησης στο Αφγανιστάν δεν αντιμετώπιζε απολύτως πραγματικά και πολύ σοβαρότερα προβλήματα.

Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι για γέλια Η αφγανική νομοθεσία προέβλεπε τουλάχιστον από το 2014 τόσο γραπτή όσο και πρακτική εξέταση για την έκδοση άδειας οδήγησης. Έρευνα του Independent Media Consortium στην Καμπούλ είχε αποκαλύψει, όμως, εκτεταμένη διαφθορά και παράνομη έκδοση διπλωμάτων.

Από τους 100 οδηγούς που συμμετείχαν στην έρευνα, μόλις το 40% δήλωσε ότι είχε αποκτήσει την άδεια ακολουθώντας την κανονική διαδικασία. Οι υπόλοιποι είτε είχαν πληρώσει μεσάζοντες και αξιωματούχους είτε οδηγούσαν χωρίς δίπλωμα.

Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, ένα δίπλωμα που επίσημα κόστιζε τότε 720 αφγάνι μπορούσε να αγοραστεί παράνομα στην Καμπούλ έναντι περίπου 8.000 αφγάνι, χωρίς μαθήματα ή πρακτική εξέταση. Αντίστοιχες καταγγελίες για πλαστά διπλώματα, δωροδοκίες και ανεπαρκώς εκπαιδευμένους οδηγούς καταγράφηκαν και τα επόμενα χρόνια.

Δεν υπάρχουν επαρκή, πρόσφατα και ανεξάρτητα στοιχεία που να δείχνουν πώς λειτουργεί σήμερα το σύστημα υπό το καθεστώς των Ταλιμπάν. Επομένως, το viral βίντεο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη για τη σημερινή διαδικασία έκδοσης διπλώματος στο Αφγανιστάν.

Αποδεικνύει, ωστόσο, πόσο εύκολα ένα καλοστημένο αστείο μπορεί να μετατραπεί σε «είδηση» όταν ταιριάζει με όσα το κοινό είναι ήδη έτοιμο να πιστέψει. Και πίσω από την πλάκα παραμένει ένα πολύ σοβαρό ζήτημα: Η άδεια οδήγησης δεν είναι ένα απλό διοικητικό έγγραφο, αλλά η ελάχιστη εγγύηση ότι ο άνθρωπος πίσω από το τιμόνι γνωρίζει να χειρίζεται ένα πραγματικό αυτοκίνητο -όχι μόνο να το μιμείται.