Στη βόρεια Σουηδία, το ηλεκτρικό αυτοκίνητο απέκτησε μια χρήση που δύσκολα θα είχε προβλέψει ακόμη και ο πιο ευφάνταστος μηχανικός: Αντί να μεταφέρει επιβάτες, ανέλαβε να ζεστάνει μια ολόκληρη σάουνα.

Το παράξενο εγχείρημα ονομάζεται Vehicle-to-Sauna και υλοποιείται από την ενεργειακή εταιρεία Skellefteå Kraft στην πόλη Skellefteå. Στόχος του δεν είναι απλώς να τραβήξει τα βλέμματα, αλλά να δείξει με τον πιο χειροπιαστό τρόπο ότι η μεγάλη μπαταρία ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου μπορεί να κάνει πολύ περισσότερα από το να τροφοδοτεί τους τροχούς του.

Η πραγματική αξία της αμφίδρομης φόρτισης δεν βρίσκεται ασφαλώς στις σάουνες. Βρίσκεται στα εκατομμύρια ηλεκτρικά αυτοκίνητα που παραμένουν σταθμευμένα για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας

Η ενέργεια που αποθηκεύεται σε ένα EV μπορεί να επιστρέψει προς τα έξω και να τροφοδοτήσει ηλεκτρικές συσκευές, ένα κτίριο ή ακόμη και το δίκτυο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, χρησιμοποιείται για κάτι απολύτως σουηδικό: Για να ανεβάσει τη θερμοκρασία μέσα σε μια δημόσια σάουνα.

Ένας τεράστιος ροζ κρύσταλλος λιθίου Η Lithium Crystal Sauna βρίσκεται στο WasteLand – Climate Action Park, στο Ursviken, λίγο έξω από το Skellefteå. Το πάρκο δημιουργήθηκε πάνω σε μια παλιά και έντονα επιβαρυμένη βιομηχανική έκταση, με σκοπό να συνδυάσει την τέχνη, την περιβαλλοντική αποκατάσταση και τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες.

Η πλήρως λειτουργική δημόσια σάουνα σχεδιάστηκε από το σουηδικό καλλιτεχνικό δίδυμο Bigert & Bergström, στο πλαίσιο της Society Expo 2026. Ανήκει πλέον στον Δήμο Skellefteå και είναι διαθέσιμη προς κράτηση από το κοινό. Η εμφάνισή της δύσκολα περνά απαρατήρητη. Το κτίσμα έχει τη μορφή ενός γιγάντιου, ασύμμετρου κρυστάλλου λιθίου και καλύπτεται από περίπου 280 πρισματικές επιφάνειες με ροζ ανακλαστική επένδυση τιτανίου.

Το αποτέλεσμα θυμίζει περισσότερο γλυπτό επιστημονικής φαντασίας παρά χώρο χαλάρωσης. Η κατασκευή αποτελείται από περισσότερες από 140 μεταλλικές πλάκες κομμένες με λέιζερ, συγκρατείται από περίπου 3.500 βίδες και γέρνει προς τα πίσω κατά τέσσερις μοίρες.

Μόλις περάσεις στο εσωτερικό, όμως, η εικόνα αλλάζει εντελώς. Οι ψυχρές μεταλλικές επιφάνειες δίνουν τη θέση τους στο ξύλο, στην πέτρα και σε έναν χειροποίητο θερμαντήρα, δημιουργώντας την αίσθηση μιας ζεστής σπηλιάς.

Η αντίθεση είναι σκόπιμη. Οι δημιουργοί θέλησαν να συνδέσουν την πρώτη κατάκτηση της φωτιάς από τον άνθρωπο με τις σύγχρονες τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας. Και φυσικά, το σχήμα του λιθίου δεν επιλέχθηκε τυχαία. Το συγκεκριμένο μέταλλο αποτελεί βασικό συστατικό των περισσότερων επαναφορτιζόμενων μπαταριών που χρησιμοποιούνται σήμερα στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.

Από την μπαταρία του αυτοκινήτου στη σάουνα Το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι της εγκατάστασης δεν βρίσκεται στην ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της, αλλά στον τρόπο με τον οποίο τροφοδοτείται. Μέσω του προγράμματος Vehicle-to-Sauna, η Skellefteå Kraft δοκιμάζει τεχνολογία που επιτρέπει στην μπαταρία ενός συμβατού ηλεκτρικού αυτοκινήτου να παρέχει ενέργεια στη σάουνα και σε άλλες εγκαταστάσεις του πάρκου. Το σύστημα μπορεί επίσης να χρησιμοποιεί σταθερές μπαταρίες, ώστε η λειτουργία να μη βασίζεται αποκλειστικά στην παρουσία ενός EV.

Πρόκειται για μια ασυνήθιστη, αλλά εξαιρετικά παραστατική επίδειξη της αμφίδρομης μεταφοράς ενέργειας. Ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο δεν χρειάζεται πλέον να λειτουργεί αποκλειστικά ως καταναλωτής ρεύματος. Εφόσον διαθέτει το κατάλληλο ηλεκτρικό σύστημα και συνδεθεί με συμβατό εξοπλισμό, μπορεί να επιστρέψει μέρος της αποθηκευμένης ενέργειας προς τα έξω.

Ανάλογα με την εφαρμογή, η τεχνολογία χωρίζεται σε διαφορετικές κατηγορίες:
V2L – Vehicle-to-Load Τροφοδοσία ηλεκτρικών συσκευών ή εξοπλισμού.
V2H – Vehicle-to-Home Παροχή ενέργειας σε μια κατοικία.
V2G – Vehicle-to-Grid Επιστροφή ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο.

Στην πράξη, το αυτοκίνητο μετατρέπεται σε μια μεγάλη κινητή μπαταρία. Μπορεί να φορτίζεται όταν η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι υψηλή ή η ζήτηση χαμηλή και να επιστρέφει ρεύμα όταν το σύστημα το χρειάζεται περισσότερο. Στη Σουηδία, προς το παρόν, αυτό το ρεύμα χρησιμοποιείται για να πυρώνει τις πέτρες μιας σάουνας.

Περισσότερο από ένα εντυπωσιακό πείραμα Το Vehicle-to-Sauna δεν λύνει από μόνο του τα προβλήματα που καθυστερούν την ευρεία διάδοση της αμφίδρομης φόρτισης. Απαιτούνται συμβατά αυτοκίνητα και φορτιστές, κοινά τεχνικά πρότυπα, κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο και σαφείς όροι για την αποζημίωση του οδηγού όταν διαθέτει ενέργεια στο δίκτυο.

Υπάρχουν επίσης πρακτικά ερωτήματα σχετικά με τις απώλειες κατά τη μεταφορά της ενέργειας, την επίδραση των συχνών κύκλων φόρτισης και εκφόρτισης στην μπαταρία, καθώς και τις εγγυήσεις που παρέχουν οι κατασκευαστές. Η σουηδική εγκατάσταση, ωστόσο, κάνει κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο: Μετατρέπει μια περίπλοκη ενεργειακή τεχνολογία σε εικόνα που μπορεί να καταλάβει οποιοσδήποτε. Το αυτοκίνητο φτάνει με γεμάτη μπαταρία, συνδέεται και η σάουνα αρχίζει να ζεσταίνεται.

Τα ηλεκτρικά δεν θα είναι για πάντα απλοί καταναλωτές Η πραγματική αξία της αμφίδρομης φόρτισης δεν βρίσκεται ασφαλώς στις σάουνες. Βρίσκεται στα εκατομμύρια ηλεκτρικά αυτοκίνητα που παραμένουν σταθμευμένα για το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, έχοντας μαζί τους δεκάδες κιλοβατώρες αποθηκευμένης ενέργειας.

Αν ακόμη και ένα μέρος αυτού του στόλου συνδεθεί με έξυπνα δίκτυα, τα EV θα μπορούν να απορροφούν την περίσσεια παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, να περιορίζουν τις αιχμές ζήτησης και να υποστηρίζουν σπίτια ή κρίσιμες εγκαταστάσεις σε περίπτωση διακοπής ρεύματος.

Μέχρι να συμφωνήσουν αυτοκινητοβιομηχανίες, πάροχοι ενέργειας και νομοθέτες για το πώς ακριβώς θα λειτουργήσει αυτό το οικοσύστημα, οι Σουηδοί αποφάσισαν να μην περιμένουν. Πήραν λοιπόν μια μπαταρία αυτοκινήτου και έβαλαν τη σάουνα να καίει.